Μετά τον ορισμό για το κάθε άτομο του ανάλογου ρίσκου του στο άμεσο και στο απώτερο μέλλον του να παρουσιάσει το όποιο καρκίνωμα σε όποιο όργανο, και την όποια συμβουλευτική παρέμβαση μπορεί να λάβει το άτομο τροποποιώντας τους τροποποιήσιμους παράγοντες καρκινογέννεσης σειρά στην διαδικασία παίρνει η πρώιμη διάγνωση, δεδομένου ότι είναι γνωστή η μεγάλη της επιρροή τόσο στη θεραπευτική παρέμβαση – ίαση του ασθενούς όσο και στη ποσότητα ζωής του ατόμου ασθενούς και τόσο στην ποιότητα ζωής του ατόμου αλλά και ακόμη στο κοινωνικό κόστος που θα αναγκαστεί η κοινωνία να εκταμιεύσει για το δεδομένο άτομο. Έχουν προταθεί εδώ και δεκαετίες πολλαπλά απλά παρακλινικά τεστ (εργαλεία) και έχουν υιοθετηθεί πολλά από αυτά και έχουν περάσει στην καθημερινότητά μας.
Καρκίνος του μαστού: Μαστογραφία μετά το 39ο έτος ηλικίας
Καρκίνος του τραχήλου της μήτρας: παπ-τεστ, HPV DNA TEST
Καρκίνος του γαστρεντερικού (παχέος εντέρου) : Hem occult test κοπράνων (ανίχνευση λανθάνουσας αιμορραγίας στα κόπρανα), έλεγχος καρκινικού DNA στα κόπρανα
Καρκίνος του προστάτη: PSA test κ.λ.
Καρκίνος των ωοθηκών: Έλεγχος δεικτών CA125 και υπέρηχος κολπικός ή κοιλίας
Είναι μερικά από τα εργαλεία που έχουν υιοθετηθεί σε μεγάλο βαθμό από την κοινωνία και εφαρμόζονται σήμερα άλλα σε περισσότερο και άλλα σε λιγότερο βαθμό στην καθημερινότητά μας. Είναι σε έρευνα για διαπίστωση και νεότερα όπως:
Τμήματα καρκινικού DNA που κυκλοφορεί στο αίμα από μια εξέταση ορού αίματος το οποίο μπορεί να μας επιβάλει ένα περαιτέρω έλεγχο του ατόμου για την εξακρίβωση της πρωτογενούς ή μεταστατικής εστίας υπάρχοντος καρκίνου που ακόμα δεν έχει δώσει κανένα κλινικό σύμπτωμα.
Πρόσφατα έχουν προταθεί και είναι υπό έρευνα για τον καρκίνο του πνεύμονα αλλά και για τον καρκίνο του στομάχου και οισοφάγου η ανεύρεσή τμημάτων καρκινικού DNA σε ένα ορισμένο όγκο εκπνεόμενου αέρα από το αναπνευστικό είτε ερυγών (ρέψιμο) γιατί όντως στον εξερχόμενο αέρα υπάρχουν τμήματα καρκινικού DNA που μπορούν να ανιχνευθούν μετά από ορισμένη επεξεργασία του αέρα και να μας δώσουν σοβαρή διαγνωστική υποψία και όσο αναφορά την διάγνωση αλλά όσο και την πρωτογενή εστία του προβλήματος.
Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε πολλά υπό διερεύνηση τεστ τα οποία για να είναι πραγματικά εργαλεία πρώιμης διάγνωσης πρέπει να εξασφαλίζουν την απλότητα της εφαρμογής τους και το πολύ χαμηλό κόστος τους όπως και της επίσης υψηλή ειδικότητά τους και ευαισθησίας τους.
Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου επικεντρώνεται στην ανίχνευση ασυμπτωματικών ασθενών όσο το δυνατόν νωρίτερα, ώστε να έχουν τις καλύτερες πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας. Όταν η φροντίδα του καρκίνου καθυστερεί ή δεν είναι προσβάσιμη, υπάρχει μικρότερη πιθανότητα επιβίωσης, μεγαλύτερα προβλήματα που σχετίζονται με τη θεραπεία και υψηλότερο κόστος φροντίδας. Η έγκαιρη διάγνωση βελτιώνει τα αποτελέσματα του καρκίνου παρέχοντας φροντίδα στο νωρίτερο δυνατό στάδιο και, συνεπώς, είναι μια σημαντική στρατηγική δημόσιας υγείας σε όλες τις συνθήκες.
Ο έλεγχος είναι μια διαφορετική στρατηγική από την έγκαιρη διάγνωση. Ορίζεται ως η υποθετική ταυτοποίηση μη αναγνωρισμένης νόσου σε έναν φαινομενικά υγιή, ασυμπτωματικό πληθυσμό μέσω δοκιμών, εξετάσεων ή άλλων διαδικασιών που μπορούν να εφαρμοστούν γρήγορα και εύκολα στον πληθυσμό στόχο. Ένα πρόγραμμα screening πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα βασικά στοιχεία στη διαδικασία screening από την πρόσκληση του πληθυσμού-στόχου έως την πρόσβαση σε αποτελεσματική θεραπεία για άτομα που έχουν προσβληθεί από ασθένειες.
Σε σύγκριση με την έγκαιρη διάγνωση, ο προσυμπτωματικός έλεγχος του καρκίνου είναι μια ξεχωριστή και πιο περίπλοκη στρατηγική δημόσιας υγείας που απαιτεί πρόσθετους πόρους, υποδομές και συντονισμό. Ο ΠΟΥ συνιστά τα προγράμματα
διαλογής να πραγματοποιούνται μόνο όταν έχει αποδειχθεί η αποτελεσματικότητά τους, όταν οι πόροι επαρκούν για την κάλυψη της ομάδας στόχου, όταν υπάρχουν εγκαταστάσεις για την επιβεβαίωση των διαγνώσεων και τη διασφάλιση της θεραπείας και όταν ο επιπολασμός της νόσου είναι αρκετά υψηλός για να δικαιολογήσει τον έλεγχο.
Ο ΠΟΥ υποστηρίζει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν προγράμματα έγκαιρης διάγνωσης και screening καρκίνου, σύμφωνα με την εκτιμώμενη σκοπιμότητα και τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας του ελέγχου, και με επαρκή ικανότητα να αποφεύγουν καθυστερήσεις στη διάγνωση και τη θεραπεία.
Ολοκληρωμένη εφαρμογή πρόληψης
Η πρόληψη όταν ο ιατρός ταξινομήσει το ρίσκο σε χαμηλό, μεσαίο ή υψηλό για εμφάνιση καρκίνου στην επόμενη 5ετία ή 10ετία, ο σκοπός από εκεί και στο εξής είναι η παρέμβαση και η τροποποίηση των παραγόντων που μπορούν να τροποποιηθούν με την υιοθέτηση νέων μοντέλων ζωής νέων συνηθειών νέου τύπου διατροφής, άθλησης, απώλειας βάρους, διαπροσωπικών συνηθειών που επιβαρύνουν λιγότερο ή καθόλου την όποια μελλοντική καρκινογένεση σε όποιο όργανο.
Βέβαια, δεν μπορεί να τροποποιηθεί η οικογενής επιβάρυνση, γιατί δεν μπορούμε να αλλάξουμε την επιβάρυνση η οποία στηρίζεται σε οικογενής – γονιδιακές επιβαρύνσεις. Αλλά και σε αυτές ακόμα τις επιβαρύνσεις μπορούμε να ελαττώσουμε δραστικά το ρίσκο εμφάνισης νέου μελλοντικού καρκίνου, αφαιρώντας άλλους παράγοντες, τους τροποποιήσιμους, π.χ. διατροφή, κάπνισμα, αλκοόλ και άσκηση που είναι τροποποιήσιμοι αυτοί οι παράγοντες και θα επιβαρύνουν λιγότερο ή καθόλου τα όργανα εκείνα που τυχόν να έχουν οικογενή επιβάρυνση.
Γονίδια που ελέγχονται για την μελλοντική προδιάθεση για καρκίνο, ούτως ώστε να ληφθούν αποφάσεις παρέμβασεις του μοντέλου ζωής
APC BRCA1 CHEK2 MEN1 NBN PMS2 RECQL4 SLX4 TSC2
ATM BRCA2 DICER1 MLH1 NF1 PTEN RET SMAD4 VHL
BAP1 BRIP1 FANCM MSH2 NF2 RAD51C SDHB STK11
BLM CDH1 FH MSH6 PALB2 RAD51D SDHC TP53
BMPR1A CDKN2A FLCN MUTYH PMS1 RB1 SDHD TSC1
euro-encology μέρος τέταρτο
