Καθώς οι χώρες προσπαθούν να μειώσουν την εξάρτησή τους από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Ρωσίας στον απόηχο της εισβολής της στην Ουκρανία, λίγα μέρη είναι τόσο εκτεθειμένα όσο η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ΕΕ λαμβάνει περίπου το 40% του φυσικού της αερίου από τη Ρωσία: Σύμφωνα με στοιχεία της ερευνητικής ομάδας Transport & Environment, αυτή η εξάρτηση κοστίζει περίπου 118 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα.
Αλλά κινούμενη με μια ταχύτητα που λίγοι πίστευαν ότι ήταν δυνατή, η ΕΕ έχει τώρα χαράξει μια στρατηγική που θα μπορούσε να μειώσει την εξάρτηση από αυτήν την πηγή καυσίμου κατά τα δύο τρίτα μέσα σε ένα χρόνο.
Το σχέδιο REPowerEU στοχεύει να καταστήσει την Ευρώπη ανεξάρτητη από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα έως το 2030, αλλά οι αρχικές προσπάθειες επικεντρώνονται αποκλειστικά στο φυσικό αέριο.
Ο οδικός χάρτης ουσιαστικά προτείνει την εξεύρεση εναλλακτικών προμηθειών φυσικού αερίου τους επόμενους μήνες και την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης με ταυτόχρονη διπλασιασμό των πιο πράσινων πηγών ενέργειας μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα.
«Είναι δύσκολο, αιματηρό σκληρό», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Φρανς Τίμερμανς.
«Αλλά είναι δυνατό αν είμαστε πρόθυμοι να προχωρήσουμε πιο μακριά και πιο γρήγορα από ό,τι κάναμε πριν».
Οι νέες προτάσεις της Επιτροπής θα καταστήσουν νομική απαίτηση για τις χώρες της ΕΕ να διασφαλίσουν ότι διαθέτουν ένα ελάχιστο επίπεδο αποθήκευσης αερίου.
Στόχος είναι να έχουμε αποθέματα φυσικού αερίου στο 90% της χωρητικότητας μέχρι το φθινόπωρο, από περίπου 30% τώρα.
Συνεχίζονται οι συζητήσεις με υφιστάμενους προμηθευτές φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένης της Νορβηγίας, της Αλγερίας και του Αζερμπαϊτζάν για την ενίσχυση των ροών.
Το σχέδιο προβλέπει τον τερματισμό της εξάρτησης από όλα τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα «πολύ πριν» το 2030.
Βραχυπρόθεσμα, το φυσικό αέριο θα πρέπει να προέρχεται από τις ΗΠΑ και την Αφρική, ενώ ορισμένες χώρες μπορεί να χρειαστεί να χρησιμοποιήσουν περισσότερο άνθρακα τους επόμενους μήνες.
Η ΕΕ προτείνει επίσης μια μαζική αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, του βιοαερίου και του υδρογόνου.
Ενώ οι εκπομπές άνθρακα ενδέχεται να αυξηθούν βραχυπρόθεσμα, ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η ταχύτερη μετάβαση σε βιώσιμες πηγές.
Ένας άλλος βασικός στόχος τους επόμενους μήνες θα είναι οι αυξημένες εισαγωγές Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) από προμηθευτές, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, του Κατάρ και της Αυστραλίας.
Όμως, καθώς η Γερμανία ανακοινώνει σχέδια για δύο νέους τερματικούς σταθμούς LNG για να αυξήσει τις προμήθειες, ορισμένοι ειδικοί ανησυχούν ότι αυτό θα μπορούσε να αυξήσει τη μακροπρόθεσμη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
«Νομίζω ότι ζούμε σε μια δύσκολη εποχή, που υπάρχει τόσο μεγάλη πολιτική πίεση για να ληφθούν αυτές οι αποφάσεις ενεργειακής πολιτικής», δήλωσε η καθηγήτρια Paula Kivimaa από το Φινλανδικό Ινστιτούτο Περιβάλλοντος και το Πανεπιστήμιο του Sussex.
"Αλλά πρέπει επίσης να κοιτάξουμε πέρα από τα επόμενα δύο χρόνια. Εάν η Γερμανία κατασκευάσει νέα υποδομή LNG, υπάρχει ο κίνδυνος να την κλειδώσει για το άμεσο μέλλον."
Εκτός από τη διαφοροποίηση των προμηθειών φυσικού αερίου, η Επιτροπή πιστεύει επίσης ότι η εξάρτηση από τη Ρωσία θα μειωθεί καθώς υπάρχουν νέα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που πρόκειται να τεθούν στο διαδίκτυο.
Η ΕΕ λέει ότι οι χώρες πρέπει να προσπαθήσουν να χρησιμοποιήσουν τα έσοδα που προέρχονται από το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών, τα οποία έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2020, για να πληρώσουν για αυτές τις πράσινες πηγές ενέργειας.
Αλλά τους επόμενους μήνες, μπορεί επίσης να χρειαστούν πιο βρώμικες πηγές ενέργειας όπως ο άνθρακας.
«Υπάρχει κάποια ικανότητα από τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας να παράγει περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια με άνθρακα και βιοκαύσιμα και υπάρχουν επίσης κάποια νέα αιολικά και ηλιακά προϊόντα που έρχονται στο διαδίκτυο», δήλωσε η Carol Torres Diaz, επικεφαλής έρευνας αγορών φυσικού αερίου και ενέργειας στους αναλυτές της Rystad Energy.
"Επομένως, αυτός θα μπορούσε να είναι ένας τρόπος μείωσης της κατανάλωσης φυσικού αερίου, καθώς ο τομέας ηλεκτρικής ενέργειας είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής φυσικού αερίου. Αυτό θα μπορούσε να γίνει εντός του τρέχοντος έτους."
Ο Frans Timmermans αναγνώρισε ότι για ορισμένες χώρες, μπορεί να έχει νόημα να στραφούν στον άνθρακα βραχυπρόθεσμα, αλλά αυτό θα μπορούσε να φέρει τις δικές του δυσκολίες. Η Ευρώπη λαμβάνει περίπου το 30% του άνθρακα της από τη Ρωσία.
Εναλλακτικές προμήθειες από χώρες όπως η Νότια Αφρική και η Κολομβία δεν είναι εύκολο να ληφθούν.
Οποιαδήποτε αλλαγή στον άνθρακα θα ενίσχυε επίσης γρήγορα τις εκπομπές άνθρακα, μια τάση που έχει ήδη ξεκινήσει.
«Έχουμε ήδη δει τις εκπομπές από τον άνθρακα να αυξάνονται πέρυσι, λόγω της αύξησης κατά 18% στην παραγωγή ενέργειας από άνθρακα», δήλωσε ο Carlos Torres Diaz.
«Επομένως, αν συνεχιστεί αυτό, κατά τη διάρκεια του 2022, οι εκπομπές θα συνεχίσουν να αυξάνονται, επειδή η παραγωγή ενέργειας από άνθρακα έχει σχεδόν διπλάσιες εκπομπές από την παραγωγή αερίου».
Το έγγραφο της Επιτροπής αναφέρει επίσης ότι τα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πρέπει να παρακολουθούνται γρήγορα και αναφέρει ότι υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες στην εγχώρια ηλιακή ενέργεια σε στέγες.
Έως και το ένα τέταρτο της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας του μπλοκ θα μπορούσε να παραχθεί από πάνελ σε σπίτια, αγροκτήματα και εμπορικά κτίρια, λέει η Επιτροπή.
Για να μειωθεί η εξάρτηση από το φυσικό αέριο από οποιαδήποτε πηγή, η Επιτροπή ζητά επίσης μια τεράστια ράμπα στο βιοαέριο, το οποίο παράγεται από γεωργικά απόβλητα και τρόφιμα.
Με την πρόσθετη επένδυση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αυτό θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του πράσινου υδρογόνου που μπορεί να παραχθεί από αιολική και ηλιακή ενέργεια.
Η Επιτροπή ζητά τώρα τον τετραπλασιασμό της χρήσης υδρογόνου έως το 2030.
«Θα κλίνουν προς το πράσινο υδρογόνο τις επόμενες δύο δεκαετίες, μέχρι το 2050, αυτό είναι το χρονοδιάγραμμα», δήλωσε ο Mike Foster, Διευθύνων Σύμβουλος του βρετανικού εμπορικού οργανισμού Energy and Utilities Alliance.
«Στην πραγματικότητα, αυτή η κρίση έχει κορυφοθεί, και πιθανότατα θα ληφθούν αποφάσεις τη δεκαετία του 2020 για να τα φέρετε όλα μπροστά τουλάχιστον για 10 χρόνια».
Μπορεί κάλλιστα να υπάρξουν κάποιες διαφωνίες όταν οι ηγέτες της ΕΕ συναντηθούν στις Βερσαλλίες αργότερα αυτή την εβδομάδα. Όλοι θα αναγνωρίσουν ότι όλες αυτές οι προτεινόμενες αλλαγές δεν θα είναι φθηνές.
Οι υπεύθυνοι της εκστρατείας λένε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να διασφαλίσουν την προστασία των πιο φτωχών.
"Παράλληλα με την επιβολή κυρώσεων πρέπει να αναπτυχθεί ένα τεράστιο πακέτο υποστήριξης για να διασφαλιστεί ότι δεν θα βαθύνουν τη συνεχιζόμενη κρίση ενεργειακής φτώχειας στην Ευρώπη και ότι κανείς δεν χρειάζεται να επιλέξει μεταξύ θέρμανσης και φαγητού", δήλωσε ο Μάικ Ντέιβις από την Global Witness, που ζητά πλήρες εμπάργκο πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Ρωσία.
«Η ανάγκη για όλους να μπορούν να αντέξουν οικονομικά να θερμάνουν το σπίτι τους πρέπει να προηγείται των ανησυχιών για την οικονομική ανάπτυξη».
Η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τις χώρες να λάβουν μέτρα για την προστασία των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένων των απροσδόκητων φόρων στα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών.
Όμως, ενώ οι φτωχότεροι μπορεί να λάβουν κάποια προστασία, βραχυπρόθεσμα θα υπάρξει πρόσθετος πόνος στο μέτωπο των τιμών.
"Δεν βλέπω έναν απλό τρόπο για να προστατεύσω τους καταναλωτές από το κόστος που θα συνεπάγεται όλη αυτή η μετάβαση", δήλωσε ο Carlos Torres Diaz από το Rystad.
https://www.bbc.com/news/science-environment-60664799
