Η βασίλισσα Ελισάβετ Β', η μακροβιότερη μονάρχης του Ηνωμένου Βασιλείου, πέθανε στο Balmoral σε ηλικία 96 ετών, μετά από 70 χρόνια βασιλείας. Πέθανε ειρηνικά το απόγευμα της Πέμπτης στο κτήμα της στη Σκωτία, όπου είχε περάσει μεγάλο μέρος του καλοκαιριού. Η βασίλισσα ανέβηκε στον θρόνο το 1952 και γνώρισε τεράστιες κοινωνικές αλλαγές.
Ο γιος της, ο βασιλιάς Κάρολος Γ΄ είπε ότι ο θάνατος της αγαπημένης του μητέρας ήταν μια «στιγμή μεγάλης θλίψης» για εκείνον και την οικογένειά του και ότι η απώλειά της θα γίνει «βαθιά αισθητή» σε όλο τον κόσμο. Είπε: «Θρηνούμε βαθιά το θάνατο μιας αγαπημένης ηγέτιδας και μιας πολύ αγαπημένης μητέρας. «Ξέρω ότι η απώλειά της θα γίνει βαθιά αισθητή σε ολόκληρη τη χώρα, τα βασίλεια και την Κοινοπολιτεία, και από αμέτρητους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο». Κατά τη διάρκεια της επόμενης περιόδου, είπε ότι ο ίδιος και η οικογένειά του θα «παρηγορηθούν από τη γνώση μας για τον σεβασμό και τη βαθιά στοργή την οποία απολάμβανε τόσο ευρέως η βασίλισσα». Ο Βασιλιάς και η σύζυγός του, Καμίλα, θα επιστρέψουν στο Λονδίνο την Παρασκευή, ανέφεραν τα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ. Τα μεγαλύτερα μέλη της βασιλικής οικογένειας είχαν συγκεντρωθεί στο Balmoral αφού οι γιατροί της βασίλισσας ανησυχούσαν για την υγεία της νωρίτερα την ίδια μέρα. Όλα τα παιδιά της βασίλισσας ταξίδεψαν στο Μπαλμόραλ, κοντά στο Αμπερντίν, αφού οι γιατροί έθεσαν τη βασίλισσα υπό ιατρική παρακολούθηση. Εκεί βρέθηκαν και ο εγγονός της και νυν διάδοχος του θρόνου, πρίγκιπας Ουίλιαμ, και ο αδερφός του, πρίγκιπας Χάρι.
Η πρωθυπουργός Λιζ Τρους, η οποία διορίστηκε από τη βασίλισσα την Τρίτη, είπε ότι η μονάρχης ήταν ο βράχος στον οποίο χτίστηκε η σύγχρονη Βρετανία, η οποία «μας είχε προσφέρει τη σταθερότητα και τη δύναμη που χρειαζόμασταν». Μιλώντας για τον νέο Βασιλιά, είπε: «Του προσφέρουμε την πίστη και την αφοσίωσή μας, όπως η μητέρα του αφιέρωσε τόσα πολλά, σε τόσους πολλούς, τόσο καιρό. «Και με το πέρασμα της δεύτερης ελισαβετιανής εποχής, εγκαινιάζουμε μια νέα εποχή στη μαγευτική ιστορία της μεγάλης μας χώρας, όπως ακριβώς θα επιθυμούσε η Αυτή Μεγαλειότητα, λέγοντας τις λέξεις «Ο Θεός σώζει τον Βασιλιά».
Η θητεία της Βασίλισσας Ελισάβετ Β' ως αρχηγού κράτους αφορούσε τη μεταπολεμική λιτότητα, τη μετάβαση από την αυτοκρατορία στην Κοινοπολιτεία, το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και την είσοδο - και την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από - την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η βασιλεία της διήρκεσε 15 πρωθυπουργούς, ξεκινώντας από τον Ουίνστον Τσόρτσιλ, που γεννήθηκε το 1874, και συμπεριλαμβανομένης της κυρίας Τρας, που γεννήθηκε 101 χρόνια αργότερα το 1975. Είχε εβδομαδιαίες συναντήσεις με τον πρωθυπουργό της καθ' όλη τη διάρκεια της βασιλείας της. Στα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ στο Λονδίνο, πλήθη που περίμεναν ενημερώσεις για την κατάσταση της βασίλισσας άρχισαν να κλαίνε καθώς άκουγαν για τον θάνατό της. Η σημαία της Ένωσης στην κορυφή του παλατιού κατέβηκε μεσίστιη στις 18:30 BST και μια επίσημη ανακοίνωση που ανήγγειλε τον θάνατο αναρτήθηκε έξω. Με τον θάνατο της βασίλισσας, ο πρίγκιπας Ουίλιαμ και η σύζυγός του, Αικατερίνη, έγιναν Δούκας και Δούκισσα του Κέιμπριτζ και της Κορνουάλης.
Η βασίλισσα γεννήθηκε ως Elizabeth Alexandra Mary Windsor, στο Mayfair του Λονδίνου, στις 21 Απριλίου 1926. Λίγοι μπορούσαν να προβλέψουν ότι θα γινόταν μονάρχης, αλλά τον Δεκέμβριο του 1936 ο θείος της, Εδουάρδος Η', παραιτήθηκε από τον θρόνο για να παντρευτεί την δύο φορές διαζευγμένη Αμερικανίδα, Γουόλις Σίμπσον. Ο πατέρας της Ελισάβετ έγινε βασιλιάς Γεώργιος ΣΤ' και, σε ηλικία 10 ετών, η Λίλιμπετ, όπως ήταν γνωστή στην οικογένεια, έγινε διάδοχος του θρόνου. Μέσα σε τρία χρόνια, η Βρετανία βρισκόταν σε πόλεμο με τη ναζιστική Γερμανία. Η Ελισάβετ και η μικρότερη αδερφή της, η πριγκίπισσα Μαργαρίτα, πέρασαν μεγάλο μέρος του πολέμου στο Κάστρο του Ουίνδσορ, αφού οι γονείς τους απέρριψαν τις προτάσεις τους να φύγουν στον Καναδά. Αφού έκλεισε τα 18, η Elizabeth πέρασε πέντε μήνες με την Auxiliary Territorial Service και έμαθε βασικές δεξιότητες μηχανικού κινητήρα και οδήγησης. «Άρχισα να καταλαβαίνω το esprit de corps που ανθίζει μπροστά στις αντιξοότητες», θυμάται αργότερα. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, αντάλλαξε επιστολές με τον τρίτο ξάδερφό της, Φίλιππο, πρίγκιπα της Ελλάδας, ο οποίος υπηρετούσε στο Βασιλικό Ναυτικό. Το ειδύλλιό τους άνθισε και το ζευγάρι παντρεύτηκε στο Αβαείο του Γουέστμινστερ στις 20 Νοεμβρίου 1947, με τον πρίγκιπα να παίρνει τον τίτλο του Δούκα του Εδιμβούργου. Αργότερα θα τον περιέγραφε ως «η δύναμή μου και η παραμονή μου» στα 74 χρόνια γάμου, πριν από το θάνατό του το 2021, σε ηλικία 99 ετών.
Ο πρώτος τους γιος, Κάρολος, γεννήθηκε το 1948, ακολουθούμενος από την πριγκίπισσα Άννα, το 1950, τον πρίγκιπα Άντριου το 1960 και τον πρίγκιπα Εδουάρδο το 1964. Έδωσαν στους γονείς τους οκτώ εγγόνια και 12 δισέγγονα. Η πριγκίπισσα Ελισάβετ βρισκόταν στην Κένυα το 1952, εκπροσωπώντας τον άρρωστο Βασιλιά, όταν ο Φίλιππος ανακοίνωσε την είδηση ότι ο πατέρας της είχε πεθάνει. Επέστρεψε αμέσως στο Λονδίνο ως νέα βασίλισσα. «Ήταν πολύ ξαφνικό να αναλάβεις και να κάνεις την καλύτερη δουλειά που μπορείς», θυμάται αργότερα. Η Ελισάβετ στέφθηκε στο Αβαείο του Γουέστμινστερ στις 2 Ιουνίου 1953, σε ηλικία 27 ετών, μπροστά σε ένα τηλεοπτικό κοινό που είχε τότε ρεκόρ που υπολογίζεται σε περισσότερους από 20 εκατομμύρια ανθρώπους. Οι επόμενες δεκαετίες θα έβλεπαν μεγάλες αλλαγές, με το τέλος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στο εξωτερικό και τη ταλαντευόμενη δεκαετία του '60 να σαρώνει τους κοινωνικούς κανόνες στο εσωτερικό. Η Ελισάβετ αναμόρφωσε τη μοναρχία για αυτήν την λιγότερο ευνοϊκή εποχή. Η δέσμευσή της στην Κοινοπολιτεία ήταν σταθερή - επισκέφτηκε κάθε χώρα της Κοινοπολιτείας τουλάχιστον μία φορά. Υπήρχαν όμως περίοδοι ιδιωτικού και δημόσιου πόνου. Το 1992, ήταν μια φοβερή χρονιά για τη βασίλισσα. Πυρκαγιά κατέστρεψε το κάστρο του Ουίνδσορ και οι γάμοι τριών παιδιών της κατέρρευσαν. Μετά τον θάνατο της Νταϊάνα, της πριγκίπισσας της Ουαλίας, σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στο Παρίσι το 1997, η Βασίλισσα δέχθηκε κριτική επειδή εμφανίστηκε απρόθυμη να απαντήσει δημόσια. Υπήρχαν ερωτήσεις σχετικά με τη σημασία της μοναρχίας στη σύγχρονη κοινωνία. «Κανένας θεσμός… δεν πρέπει να περιμένει να είναι απαλλαγμένος από τον έλεγχο όσων του δίνουν την πίστη και την υποστήριξή τους, για να μην αναφέρουμε αυτούς που δεν το κάνουν», αναγνώρισε.
Ως 21χρονη πριγκίπισσα, η Ελισάβετ είχε ορκιστεί να αφιερώσει τη ζωή της στην υπηρεσία. Αναλογιζόμενος αυτά τα λόγια δεκαετίες αργότερα, κατά τη διάρκεια του αργυρού ιωβηλαίου της το 1977, δήλωσε: «Αν και αυτός ο όρκος δόθηκε στις μέρες της νιότης μου, όταν ήμουν άπειρη στην κρίση, δεν μετανιώνω ούτε ανακαλώ ούτε μια λέξη». Η ίδια δέσμευση να υπηρετήσει έγινε 45 χρόνια αργότερα σε μια ευχαριστήρια επιστολή προς το έθνος το Σαββατοκύριακο του Πλατινένιου Ιωβηλαίου της τον Ιούνιο. Το ορόσημο γιορτάστηκε με ένα μείγμα κρατικών τελετών και ένα πολύχρωμο φεστιβάλ κάθε τι βρετανικού, καθώς και με ζωντανά πάρτι στο δρόμο. Αν και η υγεία της βασίλισσας την εμπόδισε να παραστεί σε κάποια γεγονότα, είπε: «Η καρδιά μου ήταν μαζί σας».
Ο βασιλιάς Κάρολος, σε ηλικία 73 ετών, γίνεται αρχηγός κράτους σε 14 βασίλεια της Κοινοπολιτείας. Αυτός και η σύζυγός του, Camilla, βρίσκονται στο Balmoral μαζί με τα αδέρφια του, την πριγκίπισσα Anne, και τους πρίγκιπες Andrew και Edward. Τους συνοδεύει η σύζυγος του Έντουαρντ, Σόφι, καθώς και οι πρίγκιπες Γουίλιαμ και Χάρι. Η σύζυγος του William, Catherine, παρέμεινε στο Windsor με τα παιδιά τους - George, Charlotte και Louis - καθώς ήταν η πρώτη τους ολόκληρη μέρα σε ένα νέο σχολείο. Σε περίοδο πένθους έχει μπει πλέον η βασιλική οικογένεια. Οι επίσημες δεσμεύσεις θα ακυρωθούν και οι σημαίες της Ένωσης θα κυματίζουν μεσίστιες σε βασιλικές κατοικίες, κυβερνητικά κτίρια, σε όλες τις Ένοπλες Δυνάμεις και στα φυλάκια του Ηνωμένου Βασιλείου στο εξωτερικό. Ξένοι ηγέτες απέτισαν φόρο τιμής στη βασίλισσα, με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν να θυμάται πώς στάθηκε αλληλέγγυα με τις ΗΠΑ στις «πιο σκοτεινές μέρες» τους μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Για τον πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ήταν μια «καλόκαρδη βασίλισσα» και «φίλη της Γαλλίας». Για τον Τζάστιν Τριντό, τον πρωθυπουργό του Καναδά, η βασίλισσα ήταν σταθερά στις ζωές των Καναδών και ένας από τους «αγαπητούς του ανθρώπους στον κόσμο».
bbc
