Πολλές απόψεις έχουν συσσωρευτεί τις τελευταίες ημέρες για την «εκλεκτική δικτατορία» του Αλεξάντερ Λουκασένκο και τη βίαια δόλια προσπάθειά του να εξασφαλίσει έκτη θητεία ως πρόεδρος της Λευκορωσίας. Ο Josep Borrell, επικεφαλής εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ, ηγήθηκε μιας χορωδίας καταδίκης, απορρίπτοντας τη δημοσκόπηση της περασμένης Κυριακής ως «ούτε ελεύθερη ούτε δίκαιη».
Ωστόσο, η δίκαιη οργή της Ευρώπης και οι απειλές κυρώσεων μοιάζουν λίγο. Κανείς δεν περίμενε πραγματικά ότι ο Λουκασένκο θα παίξει τίμια. Η δημοκρατική μεταρρύθμιση στη Λευκορωσία, μια χώρα που έχει κολλήσει σταθερά στην τροχιά της Ρωσίας, δεν αποτελεί προτεραιότητα της ΕΕ. Δεν υπάρχει διακριτή όρεξη για το είδος της ισχυρής παρέμβασης που θα μπορούσε πραγματικά να κάνει τη διαφορά.
Η σκληρή δημόσια κριτική της Ευρώπης για τον Λουκασένκο έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την απροθυμία της να καταγγείλει ανοιχτά τις τελευταίες επιθετικoύς μηχανισμούς στην ανατολική Μεσόγειο μιας άλλης εκλεκτικής δικτατορίας, εκείνης του μακροχρόνιου ηγέτη της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, βασικός εμπορικός εταίρος της ΕΕ, φύλακας συνόρων και σημαντικός παράγοντας στη Συρία και την Εγγύς Ανατολή. Σε αντίθεση με τη Λευκορωσία, έχει πραγματική στρατηγική σημασία. Ίσως αυτό να εξηγεί την αμήχανη σιωπή πολλών κυβερνήσεων, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών. Δεν την δικαιολογεί, ωστόσο.
Παρόλα αυτά, υπάρχει μια ομοιότητα με την πολιτική της ΕΕ έναντι της Λευκορωσίας: υπάρχει ελάχιστο σημάδι συντονισμένης δράσης για τον περιορισμό των υπερβολών του Ερντογάν. Όποιος αμφιβάλλει για την ετικέτα «δικτάτορας» δεν χρειάζεται παρά να κοιτάξει τον κατασταλτικό νέο νόμο για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του Ερντογάν, ο οποίος επαναλαμβάνει τον εκσπλαχνισμό των παραδοσιακών ανεξάρτητων μέσων. Ο νόμος θα αυξήσει σημαντικά τη διαδικτυακή λογοκρισία, δήλωσε ο Tom Porteous της Human Rights Watch. «Μια αυταρχία χτίζεται με τη σιωπή όλων των κρίσιμων φωνών».
Στην προσέγγισή του προς την Τουρκία, όπως και από άλλες απόψεις, ο Εμμανουέλ Μακρόν αποτελεί εξαίρεση στον ευρωπαϊκό κανόνα. Ο πρόεδρος της Γαλλίας εξοργίστηκε τον Ιούνιο, όταν τα τουρκικά πολεμικά πλοία, συνοδεύοντας ένα πλοίο που είναι ύποπτο για λαθρεμπόριο όπλων στη Λιβύη, πήγαν σε σταθμούς μάχης όταν προκλήθηκαν από μια γαλλική φρεγάτα, υποχρεώνοντας την τελευταία να αποσυρθεί. Αυτή δεν ήταν η συμπεριφορά ενός υποτιθέμενου συμμάχου. Επιπλέον, εξαγριωμένος από τις επεκτεινόμενες επιχειρήσεις εξερεύνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου της Τουρκίας στα ελληνικά χωρικά ύδατα, ο Μακρόν έστειλε ναυτικές ενισχύσεις την ανατολική Μεσόγειο την περασμένη εβδομάδα και είπε στον Ερντογάν να υποχωρήσει.
Τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία έχουν κινητοποιήσει το ναυτικό και τις αεροπορικές τους δυνάμεις. Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι το ισχύον διεθνές δίκαιο που διέπει τα αποθέματα ενέργειας στην ηπειρωτική χώρα είναι άδικο. Η Ελλάδα λέει ότι παραβιάζεται η επικράτειά της. Και οι δύο ισχυρίζονται ότι προτιμούν τον διάλογο από τη στρατιωτική αντιπαράθεση. Όμως την Πέμπτη, καθώς η Άγκυρα ορκίστηκε να υπερασπιστεί τα «δικαιώματα και τα συμφέροντά της» και η Αθήνα προειδοποίησε για τον αυξανόμενο κίνδυνο στρατιωτικού «ατυχήματος», δύο ελληνικά και τουρκικά πλοία συγκρούστηκαν.
Η κλιμακούμενη κρίση, η οποία αγγίζει επίσης την Κύπρο, το Ισραήλ και την Αίγυπτο, προκάλεσε καθυστερημένη αναταραχή της διπλωματικής δραστηριότητας την περασμένη εβδομάδα. Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ συνεδρίασε σε έκτακτη σύνοδο. Η καγκελάριος της Γερμανίας, Άνγκελα Μέρκελ, τηλεφώνησε στον Ερντογάν όπως είχε κάνει και σε προηγούμενες κρίσεις, προσπαθώντας να τον πείσει να μην κάνει τίποτα. Η Αθήνα έκανε έκκληση στις ΗΠΑ.
Οι εντάσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας δεν είναι κάτι νέο. Αλλά αυτή η ξαφνική, προκλητική εντατικοποίηση μιας μακροχρόνιας διαμάχης "μυρ'ίζει" σκόπιμο υπολογισμό. Προκάλεσε τον σεβαστό σχολιαστή Yavuz Baydar να ρωτήσει τι προσπαθούσε να πετύχει ο πρόεδρος της Τουρκίας.
Η απάντησή του: ένας ανασφαλής Ερντογάν, που πλήττεται από οικονομικές, πανδημικές και νομισματικές κρίσεις, θέλει να ενισχύσει τη δεσπόζουσα φήμη του ως ισχυρού ηγέτη και αρχηγού που υπερασπίζεται την τιμή και τη νόμιμη θέση της Τουρκίας στον κόσμο. «Πρέπει να αναπαράγει την καθημερινή του εικόνα κάθε μέρα», έγραψε ο Μπάινταρ.
Δεύτερον, ο Ερντογάν ελπίζει να ασφαλίσει τη θέση της Τουρκίας στο Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο, τη Συρία και τη Λιβύη ενάντια σε αλλαγή διοίκησης στην Ουάσινγκτον. Ο επίδοξος ισχυρός Donald Trump ζηλεύει την εκλεκτική δικτατορία του Ερντογάν. Του έδωσε ελεύθερο έλεγχο. Ο Τζο Μπάιντεν μπορούσε να του βάλει φρένο.
Ωστόσο, το πρόβλημα του Ερντογάν όσον αφορά την Ευρώπης έχει επιδεινωθεί σταθερά από τότε που επέζησε ενός πραξικοπήματος το 2016. Η αδιάκριτη καταστολή, που συνεπάγεται τη φυλάκιση δεκάδων χιλιάδων πραγματικών και φανταστικών αντιπάλων, αντισταθμίστηκε από αποσταθεροποιητικό, οθωμανικό-αναζωογονητικό αυτοσχεδιασμό και πειραματισμό στο εξωτερικό.
Ο Ερντογάν που οδηγείται από ένα εθνικισμό που τροφοδοτείται από πίστη, έχει γίνει πιο έντονος στο ρόλο του ως ο νταής της γειτονιάς. Την Τρίτη, για παράδειγμα, μια αναφερόμενη τουρκική επίθεση με drone στο Ιράκ προκάλεσε μια οργισμένη απάντηση από τη Βαγδάτη. Το περιστατικό ακολούθησε μιας ακόμη ανεπιθύμητης, διασυνοριακής στρατιωτικής επίθεσης της Τουρκίας τον Ιούνιο εναντίον κουρδικών αυτονομιστών που εδρεύουν στο Ιράκ.
Υπό την καθοδήγηση του Ερντογάν, η Τουρκία έχει βυθιστεί απόλυτα στον διαμεσολαβητικό πόλεμο της Λιβύης, ενώνοντας τους Ισλαμιστές εναντίον της Αιγύπτου, των ΗΑΕ και της Σαουδικής Αραβίας. Εν μέρει πρόκειται για ανταγωνισμό με αντίπαλους ηγέτες Σουνίτες, εν μέρει αφορά το πετρέλαιο. Δεν πρόκειται σίγουρα για την ευημερία του λαού της Λιβύης.
Ανοίγοντας τα σύνορα της Τουρκίας με την ΕΕ σε εκτοπισμένους Σύριους τον Φεβρουάριο, ο Ερντογάν υπενθύμισε σθεναρά στην Ευρώπη ότι ήταν πλήρως έτοιμος να χρησιμοποιήσει τους πρόσφυγες ως πολιτικό όπλο. Η Τουρκία συνεχίζει να αναπτύσσει χιλιάδες στρατεύματα βαθιά μέσα στη βόρεια Συρία. Φαινομενικά είναι ειρηνευτές, στην πραγματικότητα κατακτητές και φυλακισμένοι.
Ο Ερντογάν διατηρεί μια σταθερή κατάσταση τριβής με το Ισραήλ, εν μέρει υποστηρίζοντας τη Χαμάς. Κατήγγειλε τη διπλωματική πρόοδο της περασμένης εβδομάδας με τα ΗΑΕ ως προδοσία των Παλαιστινίων. Περαιτέρω, καίγοντας τα νεο-ισλαμικά διαπιστευτήριά του, προσβάλλει κατά τρόπο άδικα τους Χριστιανούς και τους κοσμικούς, μετατρέποντας την Αγία Σοφία, τον πρώην καθεδρικό ναό και το μουσείο της Κωνσταντινούπολης, σε τζαμί.
Εάν όλα αυτά τα προβλήματα δεν ήταν αρκετά, η προσγείωση του Ερντογάν στη Ρωσία, που συμβολίζεται από την αγορά πυραύλων S-400 από την Τουρκία, έχει αφήσει τα μέλη του ΝΑΤΟ να αναρωτιούνται αν μπορούν να το εμπιστευτούν. Το γεγονός ότι ο Τραμπ, με μόνιμη έννοια να ευχαριστεί τον Βλαντιμίρ Πούτιν, δεν επέμεινε στο να ακυρώσει η Τουρκία τη συμφωνία δεν θα αποτρέψει όλο αυτό να γίνει ένα σημαντικό σημείο διαφωνίας σε περίπτωση νίκης του Μπάιντεν.
Οι στρουθοκαμηλίζοντες Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει σίγουρα να συνειδητοποιήσουν ότι το πρόβλημα του Ερντογάν δεν μπορεί να αγνοηθεί, να αποφευχθεί ή να υποτιμηθεί επ 'αόριστον με την ελπίδα ότι τελικά θα εξαφανιστεί. Το ανεξάρτητο και αδίστακτο της Τουρκίας είναι μια πολύ πραγματική, άμεση και επικίνδυνη προοπτική. Κανείς δεν φαίνεται να έχει σχέδιο περιορισμού του Ερντογάν. Σχέδιο που απαιτείται ολοένα και περισσότερο.
πηγή the guardian
https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/aug/16/erdogan-is-both-a-bully-and-a-menace-europe-ignores-him-at-its-peril
