γράφει ο πρ. Νικόλαος Κατσηδήμας
«Με τη Νηστεία δαμάζονται τα πάθη, υποχωρούν οι ακάθαρτοι λογισμοί, εξαλείφονται οι αισχρές φαντασίες, χαλιναγωγείται η γλώσσα, εξαφανίζονται η ραθυμία και η αμέλεια, φυγαδεύονται οι δαίμονες. Η Νηστεία υποτάσσει το σώμα στο πνεύμα, φωτίζει το νου, ενισχύει την προσευχή, στηρίζει τη μετάνοια, συντηρεί την κατάνυξη, στερεώνει τη σωφροσύνη. Η Νηστεία είναι χαλινάρι των κακών επιθυμιών, μαχαίρι της φιλαυτίας, πελέκι της φιληδονίας, γεννήτρια του Θείου φόβου, μητέρα της εγκράτειας, αδελφή της κατά Θεόν πτωχείας, καλλιεργήτρια της υπομονής, θεμέλιο της αρετής, φύλακας της σωτηρίας».
Αγαπητοί μας η δεύτερη και πιο μακρά περίοδος νηστείας μετά την Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η Νηστεία των Χριστουγέννων, γνωστή στην γλώσσα του Ορθοδόξου λαού μας και ως Σαρανταήμερο, εις το οποίο από χθες πλέον εισήλθαμε, προκειμένου να προετοιμασθούμε ψυχικά και σωματικά, για την μεγάλη Δεσποτική εορτή της Γεννήσεως του Χριστού. Περιλαμβάνει και αυτή η νηστεία σαράντα ημέρες όμως δεν έχει την αυστηρότητα της νηστείας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Αρχίζει την 15η Νοεμβρίου και λήγει την 24η Δεκεμβρίου. Σε αυτήν την περίοδο η Αγία μας Εκκλησία, καλεί κάθε άνθρωπο ελεύθερα και με απλότητα, λέγοντάς του: «Εμείς τώρα νηστεύουμε, αν θες έλα κι εσύ μαζί». Η Νηστεία όμως δεν είναι ο περιορισμός μόνο του φαγητού, αλλά ο έλεγχος όλων των αισθήσεων, τι θα φάμε, τι θα σκεφτούμε, τι θα δούμε και πώς θα μιλήσουμε. Είναι επίσης καθαρισμός της ψυχής μας με την Ιερή εξομολόγηση και αγώνας σύμφωνα με τις κατευθύνσεις τού πνευματικού και χωρίς υπερβολές.
Δεν είναι εύκολη αυτή η προσπάθεια, αλλά δεν είναι όμως και ακατόρθωτη. Έρχεται βέβαια και η Χάρη του Θεού που ενισχύει τον αγώνα μας και την προσπάθεια! Βασική όμως προϋπόθεση όλων είναι η ελεύθερη επιλογή και όχι με το ζόρι, γιατί έτσι «πρέπει»! Νηστεύω, αγωνίζομαι όχι γιατί «πρέπει», αλλά γιατί το θέλω εγώ, είναι επιλογή μου! Αυτό είναι και το μυστικό της επιτυχίας, η ελεύθερη επιλογή μας! Ας ακούσουμε την προτροπή της Μητέρας μας Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αν θέλεις έλα μαζί μας! Ο κοινός αγώνας έχει ομορφιά!
Νηστεύουμε λοιπόν μέχρι και την παραμονή των Χριστουγέννων, πρώτον προς τιμήν του Γεννηθέντος Χριστού και δεύτερον δια την εξάλειψη των ημετέρων αμαρτημάτων, προκειμένου εξαγνισμένοι και καθαρισμένοι σωματικά και ψυχικά να εορτάσουμε την Γέννηση του Χριστού, που ήρθε εις τον κόσμο για να λύτρωση το ανθρώπινο γένος, από την αμαρτία και την φθορά. Αρχίζει η νηστεία των τροφών, για να γίνει εντατικότερη η νηστεία των παθών μας.
Άνοιξε πλέον η πύλη για την είσοδό μας στα Χριστούγεννα!! Απαιτείται κόπος χαρμόσυνος. Κόπος. Γιατί πρέπει να πούμε κάποια όχι στον εαυτούλη μας. Χαρά, γιατί δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευτυχία για κάθε ανθρώπινη Χριστιανική ψυχή, από το να λειτουργεί σύμφωνα με τις οδηγίες του Κατασκευαστή της, δηλαδή του Θεού μας. Η Νηστεία των τροφών είναι τόσο απαραίτητη για τη νηστεία των παθών, όσο είναι απαραίτητο το σώμα για να υπάρξει ο άνθρωπος. Όσο το σώμα έχει λιγότερες απαιτήσεις, τόσο η ψυχή ανακαινίζεται και νιώθει την ύπαρξή της. Αυτό μας το απεκάλυψε το Πνεύμα το Άγιο και είναι γραμμένο στην Αγία Γραφή.
Είναι Αλήθεια βέβαια ότι η Νηστεία φαντάζει στους πολλούς σαν ένα από τα "καταναγκαστικά έργα" Γιατί δεν ξέρουν δυστυχώς τι αξία έχει η ανταλλαγή της ύλης με την ευτυχία. Όμως η Νηστεία είναι το φάρμακο για την ψυχική θεραπεία κάθε ανθρώπου, που γεννήθηκε μετά την πτώση των Πρωτοπλάστων. Είναι φάρμακο, το οποίο όταν λαμβάνεται με την ευλογία του Χριστού και της Εκκλησίας Του, δυναμώνει την ψυχική θέληση του ανθρώπου, διότι καταπολεμά την ακράτεια, την ανασφάλεια, την ανυπομονησία, την δειλία, δηλαδή καταπολεμά όλα τα ψυχικά πάθη που γεννούν τις σαρκικές καταχρήσεις και επιθυμίες, την ασυδοσία, την αταξία, την ζήλεια, το φθόνο, το θυμό, το μίσος, και κάθε κακία, που κατεργάζεται ύπουλα την πλήρη αποδιοργάνωση του ανθρώπου και τη διάλυση της προσωπικότητός του.
Κατά την περίοδο της νηστείας των Χριστουγέννων η Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία μας έχει ορίσει να απέχουμε από Κρεατικά και Γαλακτοκομικά προϊόντα και τα παράγωγα αυτών από την 15η Νοεμβρίου έως και την 24η Δεκεμβρίου. Καταλύουμε Ψάρι (εκτός βεβαίως Τετάρτης και Παρασκευής, όπου επίσης δεν καταλύομε Έλαιον και Οίνον), έως και την 17η Δεκεμβρίου (εορτή του Αγίου Διονυσίου). Μοναδική (Τετάρτη ή Παρασκευή) όπου καταλύομε Ψάρι κατά την περίοδο της νηστείας των Χριστουγέννων είναι αν συμπέσει να είναι η εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου (21 Νοεμβρίου).
Κατά την πρώτη εβδομάδα της νηστείας (15-21 Νοεμβρίου), κατά παράδοση άγραφη του Ορθοδόξου λαού, νηστεύουμε και από Ψάρι, επειδή παλαιότερα οι Χριστιανοί είχαν την ευλαβή συνήθεια να κοινωνούν στην πλειονότητά τους κατά τη μεγάλη εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου (της Παναγίας της Πολυσπορίτισσας, όπως την ξέρει ο λαός μας). Μοναδικές επίσης (Τετάρτες και Παρασκευές) κατά την νηστεία των Χριστουγέννων όπου καταλύομε Έλαιον και Οίνον είναι κατά τις εξής εορτές: 16η Νοεμβρίου Αποστόλου Ματθαίου του Ευαγγελιστού, 25η Νοεμβρίου Αγίας Αικατερίνης της πανσόφου, 30η Νοεμβρίου Αποστόλου Αγίου Ανδρέου του πρωτοκλήτου, 4η Δεκεμβρίου Μεγαλομάρτυρος Αγίας Βαρβάρας, 5η Δεκεμβρίου Αγίου Σάββα του ηγιασμένου, 6η Αγίου Νικολάου, 9η Δεκεμβρίου Σύλληψη της Αγίας Άννης, 12η Δεκεμβρίου Αγίου Σπυρίδωνος, 15η Δεκεμβρίου Ιερομάρτυρος Αγίου Ελευθερίου, 17η Δεκεμβρίου Αγίου Διονυσίου και τέλος 20η Δεκεμβρίου Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου. Καλή πνευματική άσκηση μέχρι την λαμπρά και μεγάλη ημέρα των Χριστουγέννων!! Ας προετοιμαστούμε όσο καλύτερα γίνεται για πνευματικὰ Χριστούγεννα και όχι μαγικά... Μας είναι απαραίτητη η ευφροσύνη τους. Τότε θα δούμε μέσα μας να γεννιέται ο Χριστός!!
«Όταν Νηστεύουμε, είμαστε Χαρούμενοι! Σκεπτόμαστε, ότι νηστεύουμε για τον Χριστό. Προσπαθούμε να μην χορτάσουμε.
Η νηστεία των τροφών είναι για όσους δύνανται. Η νηστεία της κακίας και των αδυναμιών είναι για όλους. Όποιος νηστεύει δεν το λέει, γιατί φαίνεται!».
