γράφει ο πρ. Νικόλαος Κατσηδήμας
(ΤΕΛΕΣΗ ΤΡΙΣΑΓΙΩΝ ΣΤΟ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟ ΜΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΠΟ ΩΡΑ 4:00 ΕΩΣ 6:00 Μ.Μ. ΚΑΙ ΣΑΒΒΑΤΟ ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΑΠΟ ΩΡΑ 4:30 ΕΩΣ 5:30 Μ.Μ. Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΔΙΑ ΤΩΝ ΚΟΛΛΥΒΩΝ ΘΑ ΤΕΛΕΣΘΕΙ ΕΙΣ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΑΠΟ ΩΡΑ 7:00 ΕΩΣ 10:00 Π.Μ.).
Το Σάββατο της Α' εβδομάδος των Νηστειών αγαπητοί μας εορτάζουμε το θαύμα που έκανε ο Μεγαλομάρτυς Θεόδωρος ο Τήρων και πραγματοποιήθηκε γύρω στα μέσα του 4ου αιώνος, τον καιρό της βασιλείας του Ιουλιανού, ανιψιού του Μεγάλου Κωνσταντίνου και το οποίο έγινε ως εξής: Ο Ιουλιανός, ο επιλεγόμενος και Παραβάτης ή αποστάτης, αν και ήταν χειροθετημένος αναγνώστης, μόλις ανέβηκε στο θρόνο των Ρωμαίων, αρνήθηκε το άγιο Βάπτισμα. Άρχισε διωγμό κατά της Εκκλησίας, κρυφό αλλά και φανερό και προσπάθησε να επαναφέρει σε ισχύ την ειδωλολατρική θρησκεία. Γνωρίζοντας όμως ότι οι Χριστιανοί άρχιζαν την νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής από την Καθαρή Δευτέρα όπως και εμείς σήμερα, θέλησε να τους μολύνει. Διέταξε λοιπόν, κρυφά, όλες οι τροφές στην αγορά να ραντισθούν με ειδωλόθυτα, (δηλαδή με αίματα ειδωλολατρικών θυσιών). Όμως με Θεία ενέργεια, φάνηκε στον ύπνο του τότε Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Ευδοξίου, ο μάρτυρας Θεόδωρος ο Τήρων και φανέρωσε το γεγονός.
Παρήγγειλε δε να ενημερωθούν όλοι οι Χριστιανοί, να μην αγοράσουν καθόλου τρόφιμα από την αγορά και για να αναπληρώσουν την τροφή να βράσουν σιτάρι και να φάνε τα λεγόμενα κόλλυβα, όπως τα έλεγαν στα Ευχάϊτα, την πατρίδα του αγίου Θεοδώρου. Έτσι και έγινε και ματαιώθηκε ο σκοπός του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα Ιουλιανού να εμπαίξει τους Χριστιανούς και τις λατρευτικές τους συνήθειες. Και το Σάββατο τότε, ο ευσεβής λαός που διαφυλάχθηκε αμόλυντος την καθαρά εβδομάδα, απέδωσε θερμές ευχαριστίες στον Μεγαλομάρτυρα, φτιάχνοντας κόλλυβα στην μνήμη του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος.
Έτσι πλέον καθιερώθηκε την ημέρα αυτή να γιορτάζουμε κάθε χρόνο την ανάμνηση αυτού του θαύματος βράζοντας κόλλυβα. Από τότε, η Εκκλησία μας τελεί κάθε έτος την ανάμνηση αυτού του γεγονότος εις δόξαν του Τριαδικού Θεού και τιμή του Μεγαλομάρτυρος. Τα κόλλυβα λοιπόν ή το βρασμένο στάρι, διακοσμημένο και με άλλα υλικά, αποδίδεται μεν στην νουθεσία του Αγίου Θεοδώρου που προαναφέραμε και για αυτό τιμητικά την ημέρα αυτή πρέπει να προσφέρουμε Κόλλυβα, όπως και στη μνήμη άλλων Αγίων μας. Είναι κόλλυβα τιμής αυτά και διαφέρουν από τα κόλλυβα τα προσφερόμενα εις μνημόσυνο των ευσεβώς κεκοιμημένων. Γιατί, όντως τα κόλλυβα και το σιτάρι συνδέονται με την κοίμηση των Χριστιανών και την πίστη στην ανάσταση των νεκρών, την ίδια εκείνη πίστη που ομολογούμε στο Σύμβολο λέγοντας: "προσδοκώ ανάστασιν νεκρών".
Ο Βρασμένος σίτος πού είναι κατά κάποιον τρόπο "νεκρός" μας φέρνει στο νου τα λόγια του Χριστού προ της θυσίας και του ζωοποιού του θανάτου: "αμήν αμήν λέγω υμίν εάν μη ο κόκκος του σίτου πεσών εις την γην αποθάνη αυτός μόνος μένει εάν δε αποθάνη πολύν καρπόν φέρει". Έτσι , λοιπόν και οι κεκοιμημένοι αδελφοί μας "σπείρονται" στην γη εν φθορά, αλλά πρόκειται να αναστηθούν εν δόξη και αφθαρσία. Σύμβολο της ανάστασής μας, είναι τα κόλλυβα, της εσχατολογικής μας αφύπνισης από τον ύπνο του θανάτου. Το όφελος των κολλύβων τέλος αγαπητοί μας, είναι το εξής: Τα μεν προσφερόμενα εις τιμήν και μνήμην των αγίων μας δίδονται για αγιασμό και ευλογία και ανάμνηση ότι εκείνοι νίκησαν τον θάνατο της αμαρτίας και πρόκειται να αναστηθούν και να σταθούν στα δεξιά του Θεού εν ημέρα Κρίσεως.
Τα δε Κόλλυβα που πρέπει να φτιάχνουμε αυτήν την ημέρα στην μνήμη του Μεγαλομάρτυρα Αγίου Θεοδώρου, διατρανώνουν την μοναδική αλήθεια ότι ο Θεός δια των Αγίων του, προστατεύει και ενισχύει τον αγώνα των Χριστιανών! Τα Κόλλυβα υπέρ των κεκοιμημένων έχουν διδακτικό σκοπό και ομολογιακό ύφος: πιστεύουμε και ομολογούμε με τα κόλλυβα του σίτου, την τελική ανάσταση των κεκοιμημένων και ευχόμαστε να αναστηθούν εν αφθαρσία.
Ἀπολυτίκιον Ἦχος β’. Μεγάλα τά τῆς πίστεως κατορθώματα! ἐν τῇ πηγῇ τῆς φλογός, ὡς ἐπί ὕδατος ἀναπαύσεως, ὁ ἅγιος Μάρτυς Θεόδωρος ἠγάλλετο· πυρί γάρ ὁλοκαυτωθείς, ὡς ἄρτος ἡδύς, τῇ Τριάδι προσήνεκται. Ταῖς αὐτοῦ ἱκεσίαις, Χριστέ ὁ Θεός, σῶσον τάς ψυχάς ἡμῶν.
ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΤΩΝ ΚΟΛΛΥΒΩΝ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΟΥΜΕ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΜΕ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ.
Αγαπητοί μας τα υλικά πρέπει να είναι εννιά (9), διότι εννιά είναι τα τάγματα των Αγγέλων, ενώ το κάθε υλικό έχει το δικό του συμβολισμό:
1. Σιτάρι: Οι νεκροί (το γήϊνο στοιχείο)
2. Ζάχαρη: Η γλυκύτητα του Παραδείσου
3. Σταφίδες: Η Άμπελος (ο Χριστός)
4. Μαϊντανός: Η ανάπαυση «εν τόπω χλοερώ»
5. Φρυγανιά τριμμένη ή σουσάμι: Το χώμα («ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει»)
6. Ρόδι: τα ελέη του Παραδείσου, η λαμπρότητα
7. Κανέλλα: η ευωδία, τα αρώματα («.αρώμασι εν μνήματι κηδεύσας απέθετο..», «έραναν τον τάφο αι μυροφόροι μύρα»)
8. Αμύγδαλα: η ευγονία, η ζωή που διαιωνίζεται με τους απογόνους (αντί για αμύγδαλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν καρύδια)
9. Κουφέτα (ασημένια και λευκά): τα οστά που μένουν αναλλοίωτα, καθώς το σώμα φθείρεται.
ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΚΟΛΛΥΒΩΝ.
Μουλιάζουμε το σιτάρι σε νερό από βραδύς και αφού το σουρώσουμε, το καθαρίζουμε από τις φλούδες που απέβαλε. Κατόπιν το βράζουμε ανάλογα πόσο μαλακό το θέλουμε. Σε κανονική κατσαρόλα ένα καλό βράσιμο διαρκεί δυο-τρεις ώρες, ενώ σε χύτρα περίπου μία ώρα. Όταν βράσει, το ραντίζουμε με δροσερό νερό λέγοντας «δροσιά και έλεος να έχουν οι ψυχές των….» λέγοντας τα ονόματα των νεκρών που θέλουμε να μνημονεύσουμε και το απλώνουμε πάνω σε πετσέτα βαμβακερή για να στεγνώσει. Το ανακατεύουμε με τις σταφίδες, τον ψιλοκομμένο μαϊντανό, το ρόδι, την κανέλα, τα αμύγδαλα και το στρώνουμε στην πιατέλα. Πάνω από το σιτάρι βάζουμε μια στρώση με τη θρυμματισμένη φρυγανιά ή το σουσάμι και στο τέλος την στρώση από ζάχαρη. Με ένα καθαρό χαρτί πιέζουμε την επιφάνεια να γίνει ίσια. Στο τέλος με τα κουφέτα σχηματίζουμε το σχήμα του σταυρού και διάφορα σχέδια, ανάλογα με την πείρα και την φαντασία που έχει η κάθε νοικοκυρά ώστε να το στολίσει. Και κάτι ιδιαίτερο, το οποίοι οι γιαγιάδες τονίζουν με μεγάλη ευλάβεια: 1. Όση ώρα ετοιμάζουμε τα κόλλυβα πρέπει να είναι αναμμένο το καντήλι και το θυμιατό. 2. Το νερό με το οποίο βράζουμε και ξεπλένουμε το σιτάρι, ΔΕΝ το χύνουμε στο νεροχύτη ώστε να καταλήξει μαζί με τα βρώμικα νερά στις αποχετεύσεις. Το ρίχνουμε ή στην θάλασσα ή στο χώμα.
(ΚΑΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΟΣΟΙ ΕΠΙΘΥΜΟΥΝ ΓΙΑ ΤΡΙΣΑΓΙΑ ΜΕ ΚΟΛΛΥΒΑ ΝΑ ΤΑ ΤΕΛΕΣΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΔΙΟΤΙ ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΥΛΟΓΟΥΜΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΙΑΣΤΙΚΗ ΤΑΞΗ ΤΑ ΠΡΟΣΦΕΡΘΕΝΤΑ ΚΟΛΛΥΒΑ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΙ ΟΧΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΕΚΟΙΜΗΜΕΝΟΥΣ).
