Η πρόγνωση ρίσκου περιλαμβάνει:
Αξιολόγηση ρίσκου μέσω μοντέλων αξιολόγησης ρίσκου – ιστορικό – μοντέλο ζωής
Πιθανή διερεύνηση γονιδιακών προδιαθέσεων ή επίκτητων γονιδιακών αλλαγών
Συμβουλευτική ογκολογική γνώμη από τον ειδικό για την πιθανή και πολλές φορές αναγκαία αναπροσαρμογή του μοντέλου ζωής, του μοντέλου διατροφής (κατανάλωση), αθλητικής δραστηριότητας, απώλειας ή ανάκαμψης βάρους, πιθανή παρακολούθηση κατά τακτά χρονικά διαστήματα – υποστήριξη του ατόμου στον νεό προσανατολισμό του.
Ο κ. Γκινόπουλος και η Euro Oncology γενικότερα με τις ενέργειές τους εδώ και δεκαετίες για την Ελληνική Εταιρία Προληπτικής Ογκολογίας – ΕΕΠΟ είχε εισηγηθεί από τότε, την γενικότερη καθολική εφαρμογή στην Ελληνική κοινότητα αρχίζοντας από τα ιδιωτικά ιατρεία, τα κέντρα υγείας, ιδιαίτερα την Πρωτοβάθμια περίθαλψη, την καθολική εφαρμογή στον κάθε πολίτη, πάνω από κάθε καθορισμένη ηλικία για το κάθε καρκίνωμα, μοντέλων ταξινόμησης του ρίσκου για το κάθε άτομο ξεχωριστά.
Τα οποία μοντέλα αυτά βασίζονται σε πληροφορίες ερωτήματα που καταγράφει ο γιατρός με βάση το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό σε βάθος πληροφορίες του μοντέλου ζωής της καθημερινότητάς του, συμπεριφοράς του δηλαδή στις διαπροσωπικές σχέσεις, κατανάλωση ή μη αλκοόλ στις συνήθειες. Επιπλέον ερωτήματα που αφορούν τις συνήθειες καπνίσματος στο παρελθόν και παρόν για ποσότητα και χρονικό διάστημα, αλλά και κυρίως πληροφορίες του παρόντος και του παρελθόντος θεμάτων διατροφής, ποιότητας, ποσότητας κατά πόσο το άτομο είναι συνηθισμένο να καταναλώνει και τι είδους καταναλώσεις κάνει. Επιπρόσθετα, επιπλέον πληροφορίες για το ατομικό τους ιατρικό ιστορικό και απλό εργαστηριακό έλεγχο, εισαγόμενες όλες αυτές οι πληροφορίες σε στατιστικά μοντέλα μπορούν να μας χαρακτηρίσουν το ρίσκο του ατόμου να παρουσιάσει κάποιον ή κάποιους καρκίνους στην 5ετία ή 10ετία, το ρίσκο όχι την βεβαιότητα.
Πιστεύει και ο ίδιος ο κ. Γκινόπουλος ότι αυτή είναι η πιο επαναστατική προσφορά που μπορεί να γίνει για την κοινωνία μας από τον κάθε γιατρό ξεχωριστά και από τους διοικούντες στην ιδιωτική ή δημόσια περίθαλψη, την πρωτοβάθμια περίθαλψη ιδιωτική ή δημόσια, δεδομένου ότι όταν το άτομο, ο πολίτης, γνωρίζει ότι έχει υψηλότερο ρίσκο από το μέσο όρο του γενικότερου πληθυσμού να πάθει το μεν ή το δε καρκίνωμα στην επόμενη 5ετία ή 10ετία, μπορεί να δράσει δραστικότατα με τις συμβουλές του αρμόδιου γιατρού ογκολόγου, ούτως ώστε να αλλάξει δραστικά
το μοντέλο ζωής του
το μοντέλο καθημερινών συνηθειών
το μοντέλο κατανάλωσης διατροφής
το μοντέλο διαπροσωπικών σχέσεων
και όταν το ρίσκο είναι πολύ υψηλότερο, το ίδιο το άτομο να τίθεται σε τακτική παρακολούθηση από τον γιατρό του ή να αρχίσει τακτική παρακολούθηση από τον γιατρό του με απλό κλινικό και παρακλινικό έλεγχο όπως π.χ. τακτική μαστογραφία, παπ-τεστ, psa, υπέρηχο κοιλίας, τακτική κλινική εκτίμηση.
Υιοθετώντας το παραπάνω σκεφτικό, μετά την αναγνώριση του όπιου ρίσκου το άτομο, αφενός τροποποιώντας όλους αυτούς τους παράγοντες ανάλογα με το ρίσκο του αλλά και παρακολουθούμενο τακτικά θα μπορεί αφενός μεν να ματαιώσει την μελλοντική όποια καρκινογένεση σε όποιο όργανο στο μέλλον, ή εάν δεν είναι δυνατή η ματαίωση, με την τροποποίηση του μοντέλου ζωής να παραταθεί δεκαετίες η όποια καρκινογένεση και όποτε ήθελε συμβεί με μια προγραμματισμένη κλινική εκτίμηση και απλών εργαστηριακών ελέγχων να ανακαλυφθεί το καρκίνωμα σε πρώιμη φάση ούτως ώστε να γίνει με τον απλό έλεγχο παρακολούθησης πρώιμη διάγνωση ούτως ώστε με την πρώιμη διάγνωση να γίνει η κατάλληλη διαγνωστική και θεραπευτική αντιμετώπιση για να έχουμε πλήρη ίαση, δεδομένου ότι έχει πλέον ξεκάθαρα αποδειχθεί ότι όσο πιο πρώιμα
ανακαλύψουμε το καρκίνωμα σε χαμηλότερα στάδιο τόσο μεγαλύτερη είναι η επιβίωση του ατόμου και τόσο μεγαλύτερα είναι τα ποσοστά ίασης.
Αυτή είναι η βασική φιλοσοφία που διέπει την προσπάθεια αυτή του κ. Γκινόπουλου και της Euro oncology γενικότερα.
Συνειδητά όμως αντιλαμβανόμαστε ότι είναι μια ρηξικέλευθη πρόταση που παρότι είναι αναγνωρισμένη παγκόσμια στις ανεπτυγμένες δυτικές κοινωνίες αρχής γενομένης εδώ και δεκαετία από το NHS δηλαδή το ΕΣΥ της Αγγλίας σαν υποχρεωτική βάση της πρόγνωσης και κατ επέκταση πρόληψης όπως επίσης και από πολλά κρατικά ή ιδιωτικά μεγάλα αντικαρκινικά κέντρα Αμερικής και Ευρώπης. Πιστεύουμε ότι θα αντιμετωπίσουμε τριβές και πολλαπλές δυσαρέσκειες νομίζουμε όμως ότι είναι μονόδρομος επιστημονικά αποδεδειγμένος που μπορεί πράγματι να βοηθήσει τον καθένα μας ξεχωριστά αλλά και την κοινωνία γενικότερα ούτως ώστε να εξασφαλιστεί όσο τον δυνατόν με τη μέχρι σήμερα γνώση μεγαλύτερη ποιοτικότερη και άριστη ποιότητα ζωής αλλά και γιατί όχι πραγματική ίαση μάλλον θα λέγαμε καλύτερη μη μείωση της ίδιας της αρχής της καρκινογένεσης.
Παραθέτουμε τα αποδεδειγμένα παγκόσμια εργαλεία που θα εφαρμόζονται στο κέντρο μας.
1) Breast cancer risk tools
Breast Cancer Risk Assessment Tool – National Cancer Institute – NCI
Breast Cancer Risk Assessment Tool – MEMORIAL SLOAN KETTERING CANCER CENTER
Breast Cancer Risk Assessment SAS Macro (Version 4, Gail Model)) – National Cancer Institute – NCI
Breast Cancer Risk Assessment – Ontario Cancer Care
IBIS Risk Assessment Tool – WoIfson Institute of Preventive Medicine, Queen Mary University of London
Breast Cancer Genetics Referral Screening Tool – Breast Cancer Genetics
2) Cervical cancer
Cervical cancer Risk Assessment – Ontario Cancer Care
3) Colorectal cancer
Colorectal Cancer Risk Assessment Tool – National Cancer Institute – NCI
Colon Cancer Risk Assessment – SAS Macro – National Cancer Institute – NCI
Colon Cancer Risk Assessment – Gauss Program – National Cancer Institute – NCI
Colon Cancer Risk Assessment – Ontario Cancer Care
Colon Cancer Risk Assessment – MEMORIAL SLOAN KETTERING CANCER CENTER
4) Kidney Cancer
Kidney Cancer Risk Assessment – Ontario Cancer Care
https://kidney.org.au/health-professionals/detect/calculator-and-tools/q-kidney-risk-assessment
5) Lung Cancer
Lung Cancer Risk Assessment – Ontario Cancer Care
Lung Cancer Risk Models for Screening (R package: lcrisks) – National Cancer Institute – NCI
Lung Cancer Risk Assessment – University of Michigan
Lung Cancer Risk Assessment – MEMORIAL SLOAN KETTERING CANCER CENTER
6) Melanoma
Melanoma Cancer Risk Assessment – Ontario Cancer Care
Melanoma Cancer Risk Assessment Tool – National Cancer Institute – NCI
Melanoma Risk Predictor – QIMR Berghofer Medical Research Institute
7) Thyroid cancer
Thyroid Cancer Risk Assessment Tool – National Cancer Institute – NCI
Κληρονομική προδιάθεση για εμφάνιση νεοπλασιών
Τα άτομα που φέρουν κληρονομούμενες μεταλλάξεις σε γονίδια ‘κλειδιά’ έχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ορισμένων όγκων, οι οποίοι συνηθέστερα αναπτύσσονται σε σχετικά νεαρή ηλικία, ενώ ο διαβίου κίνδυνος ανάπτυξης κακοηθειών εξαρτάται τόσο από το γονίδιο, όσο και από τη συγκεκριμένη μετάλλαξη. Η προδιάθεση στον καρκίνο έχει τη βάση της σε μεμονωμένες, κυρίως, μεταλλάξεις σε γονίδια τα οποία επιδιορθώνουν τις βλάβες του DNA ή ελέγχουν τον κυτταρικό κύκλο, οι οποίες υπάρχουν σε όλα τα κύτταρα του ανθρώπινου οργανισμού. Οι μεταλλάξεις αυτές κληρονομούνται από τους προγόνους και κληροδοτούνται στους απογόνους, συνήθως με πιθανότητα μεταβίβασης 50%, από γενιά σε γενιά και ανεξαρτήτως φύλου, μιας και κληρονομούνται με αυτοσωμική επικρατή κληρονομικότητα.
Οι πιο καλά μελετημένοι όγκοι που σχετίζονται με κληρονομικές μορφές καρκίνου αφορούν στον καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου, των ωοθηκών και του νεφρού ενώ υπάρχουν και σπάνια σύνδρομα τα οποία έχουν ευρύ φαινοτυπικό φάσμα που αφορούν τόσο κακοήθεις όσο και καλοήθεις εκδηλώσεις. Τα πιο γνωστά γονίδια, μεταλλάξεις των οποίων προδιαθέτουν στον καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών είναι τα BRCA1 & BRCA2. Οι γυναίκες που φέρουν μεταλλάξεις στα δύο αυτά γονίδια έχουν ~70% δια βίου κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού και 20-40% δια βίου κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου των ωοθηκών, αναλόγως με το γονίδιο. Παράλληλα, μέσω πολυκεντρικών μελετών, έχουν ταυτοποιηθεί περί τα 20 ακόμα γονίδια, μεταλλάξεις των οποίων επίσης προδιαθέτουν στον καρκίνο του μαστού ή και των ωοθηκών, με ποικίλο ποσοστό προδιάθεσης.
Κατάλογος γονιδίων του panel των κληρονομικών συνδρόμων καρκίνου από την Euro Oncology
APC BRCA1 CHEK2 MEN1 NBN PMS2 RECQL4 SLX4 TSC2
ATM BRCA2 DICER1 MLH1 NF1 PTEN RET SMAD4 VHL
BAP1 BRIP1 FANCM MSH2 NF2 RAD51C SDHB STK11
BLM CDH1 FH MSH6 PALB2 RAD51D SDHC TP53
BMPR1A CDKN2A FLCN MUTYH PMS1 RB1 SDHDTSC1
