Ο Πρόεδρος Πούτιν απευθύνθηκε απευθείας στις μητέρες των στρατιωτών που υπηρετούν στην Ουκρανία, λέγοντάς τους: «Ξέρω πόσο ανησυχείτε» και προσπαθώντας να τις καθησυχάσει. Αλλά μερικές μητέρες, γιαγιάδες, αδερφές και φίλες είπαν στο BBC ότι αγωνιούν απελπισμένα για τα αγαπημένα τους πρόσωπα στο στρατό - νεαροί άνδρες που φαίνεται ότι δεν είχαν ιδέα τι τους έστελναν να κάνουν.
Όλα τα ονόματα έχουν αλλάξει
Όταν η Μαρίνα δεν είχε νέα από τον εγγονό της για περισσότερο από μια εβδομάδα, άρχισε να τηλεφωνεί. Στο τελευταίο μήνυμά του προς αυτήν, είπε ότι βρισκόταν στα σύνορα Λευκορωσίας-Ουκρανίας και ότι θα επιστρέψει σύντομα στο σπίτι. Αλλά χωρίς νέα από τότε, φοβάται τα χειρότερα.
"Τηλεφώνησα στη στρατιωτική του μονάδα, μου είπαν ότι δεν είχε φύγει [από τη Ρωσία]. "Είπα - αστειεύεσαι; Επικοινώνησε μαζί μου από τη Λευκορωσία. Δεν ξέρεις πού πάνε οι στρατιώτες σου;" Έκλεισαν το τηλέφωνο και δεν μου μίλησαν άλλο».
Ο εγγονός της Μαρίνας Νικήτα ήταν αρχικά στρατεύσιμος. Άνδρες στη Ρωσία ηλικίας 18-27 ετών που δεν έχουν εξαίρεση - όπως σπουδές ή φροντίδα μικρών παιδιών - στρατεύονται για ένα χρόνο.
Αλλά η Μαρίνα λέει ότι τις πρώτες μέρες υπηρεσίας του Νικήτα, εκπρόσωποι στρατιωτικών μονάδων έφτασαν στην περιοχή τους, ελπίζοντας να βάλουν τους στρατεύσιμους να γίνουν συμβασιούχοι στρατιώτες για να παρατείνουν τη στρατιωτική τους θητεία και να κερδίσουν μισθό. Οι εργολάβοι αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του κατώτερου προσωπικού εξυπηρέτησης της Ρωσίας.
Τον «έπεισαν»... «[Του είπαν] μπορείς να βγεις πρόωρα στη σύνταξη, θα έχεις σταθερό μισθό, θα μάθεις να οδηγείς».
Ο Νικήτα έγινε οδηγός σε ένα μηχανοποιημένο τμήμα πεζικού, αλλά τα κέρδη του δεν μεταφράστηκαν σε ένα άνετο επίπεδο διαβίωσης. Ο μηνιαίος μισθός του των 18.000 ρούβλια - 240 $ (180 £) πριν το ρούβλι συντριβεί - ήταν αρκετός για να τα βγάλει πέρα στην αγροτική Ρωσία. Και, είπε στη γιαγιά του, περίμεναν να πληρώσει για στολή και βενζίνη από αυτόν τον μισθό. Είχε δωρεάν διαμονή σε στρατώνες, αλλά δεν άντεχε τις συνθήκες παγετού - δεν υπήρχε θέρμανση ή ζεστό νερό - έτσι έπρεπε να πληρώσει και το ενοίκιο, λέει.
Είναι δύσκολο να διαπιστωθεί πόσο συνηθισμένη είναι η εμπειρία του Νικήτα, αλλά τα πλήθη των ρωσικών εταιρειών που βοηθούν τους νέους να βρουν παραθυράκια για να αποφύγουν το στρατό υποδηλώνουν ότι ο στρατός δεν θεωρείται ελκυστική προοπτική.
Στα μέσα Φεβρουαρίου, ο Νικήτα είπε στη γιαγιά του ότι μετακομίζει στα σύνορα Ουκρανίας-Λευκορωσίας «για να τα φυλάει». Της είπε επίσης ότι είχε ακούσει ότι σύντομα θα επέστρεφαν σπίτι.
Δεν υπήρξε καμία λέξη από αυτόν από την τελευταία φορά που της έστειλε μήνυμα στις 23 Φεβρουαρίου - μια επίσημη αργία στη Ρωσία - για να πει ότι ήταν σε μια συναυλία.
Είναι σίγουρη ότι ο εγγονός της δεν είχε ιδέα ότι θα σταλούσε σε μάχη στην Ουκρανία.
"Είπε, "Είναι ασκήσεις και άλλες ασκήσεις και μετά πάμε σπίτι"», μια γραμμή που επαναλαμβανόταν από πολλούς συγγενείς Ρώσων στρατιωτών με τους οποίους μιλήσαμε.
Μια άλλη γυναίκα, η Γκαλίνα, λέει ότι συνειδητοποίησε ότι ο γιος της Νικολάι ήταν στην Ουκρανία μόνο όταν η αδερφή της εντόπισε τη φωτογραφία του στη σελίδα στο Facebook του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας ως αιχμαλώτου.
Μια ενημέρωση του αμερικανικού Πενταγώνου την Παρασκευή έδειξε ότι ένας σημαντικός αριθμός των ανδρών που πολεμούν στην Ουκρανία είναι στρατεύσιμοι και αυτό μπορεί να οφείλεται στην απειρία και την έλλειψη επίγνωσής τους για το τι αναμενόταν να κάνουν.
Αλλά φαίνεται ότι η πεποίθηση των ανδρών - ότι απλώς έκαναν ασκήσεις αντί να τους στέλνουν στη μάχη - δεν ήταν μοναδική στους στρατεύσιμους. Όπως ο εγγονός της Μαρίνας, Νικήτα - και πολλοί άλλοι άντρες με τους συγγενείς των οποίων μιλήσαμε - ο γιος της Γκαλίνα Νικολάι ξεκίνησε ως στρατεύσιμος, αλλά τώρα ήταν συμβασιούχος στρατιώτης.
Η Γκαλίνα λέει ότι άκουσε για τελευταία φορά τον Νικολάι μια μέρα πριν η αδερφή της εντοπίσει τη φωτογραφία του, όταν της είπε ότι η μονάδα του ήταν κοντά στα ουκρανικά σύνορα.
"Δεν ξέρω τι να κάνω. Τα μέσα ενημέρωσης σιωπούν για το γεγονός ότι τα παιδιά μας συνελήφθησαν. Ή δεν ξέρουν."
Η κοπέλα του Νικολάι λέει ότι έγινε συμβασιούχος στρατιώτης τον περασμένο Δεκέμβριο για να «προνοήσει για τη μελλοντική του οικογένεια», παρά τις προσπάθειές της να τον αποτρέψει. Η μητέρα του προσθέτει ότι δεν υπάρχουν άλλες ευκαιρίες για να κερδίσεις αξιοπρεπή χρήματα σε τοπικό επίπεδο.
«Το παιδί μου δεν πήγε [στην Ουκρανία] με τη θέλησή του, ο αρχιστράτηγος τον έστειλε εκεί», λέει.
«Για να είμαι ειλικρινής, δεν καταλαβαίνω σε τι χρησιμεύουν όλα αυτά», λέει. «Στη χώρα μας κάποιοι δεν έχουν να φάνε, δεν καταλαβαίνω ούτε πόλεμο ούτε στρατιωτική ενέργεια.
«Ποιανού την πόρτα να χτυπήσω για να πάρω πίσω το παιδί μου;»
Αυτή την αίσθηση ανικανότητας συμμερίζεται και μια άλλη μητέρα με την οποία μίλησε το BBC, της οποίας ο γιος εργαζόταν επίσης ως συμβασιούχος στρατιώτης και τον έστειλαν για «τρυπάνια».
«Αν ήξερα πού είναι τώρα, θα είχα μαζέψει τον εαυτό μου και θα πήγαινα σε αυτούς τους ανθρώπους και θα τους παρακαλούσα για έλεος», λέει.
Ιστορικά, οι μητέρες των στρατιωτών στη Ρωσία έχουν μιλήσει ειλικρινά για τον τρόπο με τον οποίο έχει αναπτυχθεί και αντιμετωπίζεται ο στρατός και έχουν ταραχτεί ώστε οι αρχές να είναι πιο ανοιχτές σχετικά με τους αριθμούς των θυμάτων.
Έπαιξαν έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην αναταραχή και των δύο τσετσενικών πολέμων της Ρωσίας, διεξάγοντας μια εκστρατεία με ευρεία δημοσιότητα.
Ωστόσο, ένας νέος νόμος που ψηφίστηκε στη χώρα την περασμένη εβδομάδα απειλεί οποιονδήποτε φαίνεται να διαδίδει αυτό που η κυβέρνηση θεωρεί «ψεύτικα» σχετικά με τη στρατιωτική δράση στην Ουκρανία με 15 χρόνια φυλάκιση.
Το ρωσικό κοινό έχει επίσης εκτεθεί σε ισχυρή αντι-ουκρανική προπαγάνδα από ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. Η αδερφή ενός άνδρα που πιστεύει ότι αγνοείται στην Ουκρανία είπε ότι πίστευε ότι πρέπει να υπάρχει καλός λόγος για την εισβολή.
"Και τώρα καλούμαστε σε συλλαλητήρια. Μου φαίνεται ότι [η Ουκρανία] έχουν καταστρέψει τη [δική τους] χώρα και τώρα θέλουν να καταστρέψουν μια άλλη."
Η Ουκρανία προσπάθησε να αντιμετωπίσει αυτή την προπαγάνδα με μια δική της ισχυρή εκστρατεία. Μια γραμμή βοήθειας που ονομάζεται "Ψάξτε το δικό σας" διαφημίστηκε για πρώτη φορά την τρίτη ημέρα αυτού που η Ρωσία περιέγραφε ως "ειδική στρατιωτική επιχείρηση για την αποστρατικοποίηση και αποναζοποίηση" της χώρας. Το κανάλι Telegram μεταφέρει φωτογραφίες Ρώσων αιχμαλώτων και θυμάτων και ενθαρρύνει τους ανήσυχους συγγενείς να έρθουν σε επαφή. Η Washington Post έχει επισημάνει ανησυχίες σχετικά με τη δημοσίευση των γραφικών εικόνων.
«Αυτή είναι η χειρονομία καλής θέλησής μας προς τις Ρωσίδες μητέρες», ανακοίνωσε ο προεδρικός σύμβουλος της Ουκρανίας Αλεξίι Αρέστοβιτς.
Ένα φυλλάδιο που μεταφέρεται στη σελίδα του ουκρανικού υπουργείου Εσωτερικών στο Facebook προχωρά ακόμη παραπέρα, καλώντας απευθείας τις Ρωσίδες μητέρες να έρθουν να πάρουν τους γιους τους και δίνει συγκεκριμένες οδηγίες για το τι πρέπει να κάνουν.
«Εμείς, ο Ουκρανικός λαός, σε αντίθεση με τους φασίστες του [Ρώσου Προέδρου] Πούτιν, δεν κάνουμε πόλεμο με τις μητέρες και τους αιχμαλωτισμένους γιους τους», λέει.
Παρά αυτές τις εκκλήσεις, όλοι οι συγγενείς με τους οποίους μιλήσαμε δεν είχαν άποψη για τη νομιμότητα της δράσης της Ρωσίας στην Ουκρανία ούτε την υποστήριζαν.
Αλλά η ανταλλαγή μηνυμάτων μιας γυναίκας με τον αρραβωνιαστικό της στρατιώτη - την οποία έδειξε στο BBC - υποδηλώνει ότι στην περίπτωσή του δεν ενέκρινε τη ρωσική ρητορική ότι έμπαιναν στην Ουκρανία για να «απελευθερώσουν» τον πληθυσμό.
Σε αυτό, λέει στον αρραβωνιαστικό του ότι είναι σε "μια περιοδεία σε ορισμένες χώρες" - πιθανώς αναφερόμενος στη σύμμαχο της Ρωσίας και γειτονική Λευκορωσία - πριν πει ότι πρόκειται να "υπερασπιστεί τους ανυπεράσπιστους".
Όταν τη ρωτάει "Πλάκα κάνεις;" απαντά απλώς: "Όχι. Πάω στον πόλεμο".
Η Ρωσία δημοσίευσε τελικά στοιχεία για τον αριθμό των νεκρών για τους μαχητές της στην εισβολή την περασμένη εβδομάδα, λέγοντας ότι έως τις 3 Μαρτίου 498 Ρώσοι στρατιώτες είχαν σκοτωθεί και άλλοι 1.597 τραυματίστηκαν. Ωστόσο, η Ουκρανία λέει ότι περισσότεροι από 11.000 Ρώσοι στρατιωτικοί έχουν σκοτωθεί, αν και αυτό δεν μπορεί να επαληθευτεί.
https://www.bbc.com/news/world-europe-60604952
