Παρουσιάστηκαν την Τετάρτη, στο Δημαρχείο Αρχαίας Ολυμπίας, τα τρία εναλλακτικά σενάρια για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμου Αρχαίας Ολυμπίας (ΔΕ Λαμπείας, ΔΕ Λασιώνος, ΔΕ Φολόης, ΔΕ Αρχαίας Ολυμπίας).
Με την παρουσία του οικοδεσπότη της ανοιχτής αυτής συζήτησης, Δημάρχου Αρχαίας Ολυμπίας, Αριστείδη Παναγιωτόπουλου, καθώς και των μελών της Επιτροπής Παρακολούθησης Επίβλεψης και Παραλαβής, Γιώργου Αδαμόπουλου (Πρόεδρος της Επιτροπής, Πολιτικός Μηχανικός), Ανδριάνας Κατσίνα (Διευθύντρια του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας) και Θανάση Μπέλτσου (Διευθυντής Τεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Αρχαίας Ολυμπίας), Εκπροσώπων από τα συμπράττοντα μελετητικά γραφεία, Γεωλόγων, Μελετητών, Αντιδημάρχων και Δημοτικών Συμβούλων της Αρχαίας Ολυμπίας, Προέδρων κοινοτήτων, του Προέδρου του ΤΕΕ Ηλείας, Χρήστου Γεωργακόπουλου, του Δασάρχη Πύργου, Δρ. Παναγιώτη Λάττα και απλών πολιτών, έγινε το απόγευμα της Τετάρτης η παρουσίαση του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου του Δήμου Αρχαίας Ολυμπίας, ενώ την επόμενη ημέρα άνοιξε η πλατφόρμα του Υπουργείου για την υποβολή προτάσεων και σχολίων, η οποία θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 22 Οκτωβρίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι για τη διατύπωση των εναλλακτικών σεναρίων έχουν ληφθεί υπόψη όλα τα στοιχεία που διαμορφώνουν την σημερινή εικόνα του Δήμου (κοινωνικό-οικονομική και δημογραφική ανάπτυξη, φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, τεχνικές και μεταφορικές υποδομές κλπ), καθώς και οι δεσμεύσεις και κατευθύνσεις που προκύπτουν από το υφιστάμενο υπερκείμενο θεσμικό πλαίσιο (ΠΧΠ Δυτικής Ελλάδας, ΕΧΠ) και τις προτάσεις που υπάρχουν σε υπό μελέτη θεσμικά κείμενα (ΕΧΠ τουρισμού, ΕΧΠ ΑΠΕ, ΕΠΜ κ.ά.).
Με βάση το σύνολο των παραπάνω δεδομένων έχει γίνει εκτίμηση των δυνατοτήτων/ευκαιριών που παρουσιάζει ο Δήμος, καθώς και των αδυναμιών που θα μπορούσαν μελλοντικά να λειτουργήσουν ανασταλτικά στην ανάπτυξή του. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται βασικά δεδομένα της περιοχής μελέτης και ακολούθως τρία σενάρια ως εξής:
Βασικές παράμετροι που ελήφθησαν υπόψη στη διαμόρφωση σεναρίων στο Δήμο ΑρχαίαςΟλυμπίας είναι:
- Η ανάγκη βέλτιστης αξιοποίησης της διεθνούς ακτινοβολίας του αρχαιολογικού
χώρου προς όφελος/ισχυροποίηση του οικισμού Αρχαίας Ολυμπίας και του Δήμουσυνολικότερα.
- Η έκκεντρη θέση της έδρας στο Δήμο και η ιδιαίτερα εκτεταμένη και δυσπρόσιτηενδοχώρα της.
- Οι δομικές αδυναμίες του οικιστικού δικτύου.
- Η διαπίστωση ότι δεν υφίστανται οι συνθήκες αλλά και δεν πληρούνται οιπροϋποθέσεις για την τεκμηρίωση ενεργοποίησης μεταφοράς συντελεστή δόμησηςκαι αντίστοιχα καθορισμού ΖΥΣ.
- Η διαχρονικά φθίνουσα πληθυσμιακή εξέλιξη.
- Οι διαρθρωτικές αδυναμίες της παραγωγικής δομής με την κυριαρχία του πρωτογενήτομέα, την σχεδόν πλήρη απουσία ή και ελάχιστη συμμετοχή του δευτερογενή τομέαακόμη και σε επίπεδο καθετοποίησης του γεωργοκτηνοτροφικού προϊόντος καιτέλος τα δυσλειτουργικά χαρακτηριστικά του τουρισμού που εντοπίζεται κυρίωςστην Αρχαία Ολυμπία χωρίς τα αναμενόμενα ανταποδοτικά οφέλη στις τοπικέςκοινωνίες.
- Το σημαντικό πολιτιστικό κεφάλαιο του Δήμου συνολικά.
- Τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος του Δήμου και ειδικότερα το "πλούσιο"φυσικό περιβάλλον (δάση, περιοχές του Δικτύου Natura 2000, κλπ).
- Η ευπάθεια του Δήμου στην κλιματική αλλαγή και η ενίσχυση της ανθεκτικότητάςτου στις υφιστάμενες και αναμενόμενες κλιματικές συνθήκες.
Με βάση την παρουσίαση που έγινε, το επικρατέστερο των τριών σεναρίων βασικών επιλογών, είναι το Σενάριο πολυκεντρικής χωρικής οργάνωσης, το οποίο επιλέχθηκε δεδομένου ότι έχει το θετικότερο αντίκτυπο στην μελλοντική ισόρροπη ανάπτυξη του Δήμου διαχέοντας σε μεγάλο βαθμό τις θετικές επιδράσεις του σε όλες τις Δημοτικές Ενότητες του Δήμου Αρχαίας Ολυμπίας. Βάσει αυτού, λοιπόν, προβλέπεται:
✓η οργάνωση πολυκεντρικού οικιστικού δικτύου με συνέργειες και ανάληψηδιακριτών ρόλων οικισμών και των ορεινών και αγροτικών Δημοτικών Ενοτήτων.
✓η ενδυνάμωση μεσαίων οικισμών και ισόρροπης κατανομής/συγκέντρωσης
δραστηριοτήτων με την αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών και τοπικώνπλεονεκτημάτων.
✓η διάχυση της ανάπτυξης στην ενδοχώρα του Δήμου με τη δυναμικήσυμπερίληψηπερισσότερων οικισμών στο πολυκεντρικό αναπτυξιακό μοντέλο.
Επίσης ενισχύονται οι συνεργασίες και η συλλειτουργία της έδρας του Δήμου ωςπρωτεύοντος πόλου σε δημοτικό επίπεδο με τους δευτερεύοντες πόλους, πρώην έδρες τωνκαποδιστριακών ΟΤΑ.
Ορίζονται ως πόλοι ανάπτυξης με διακριτούς ρόλους (και αξιοποίηση κατά το δυνατόνυπαρχουσών υποδομών και εγκαταστάσεων):
•Αρχαία Ολυμπία: πρωτεύων δημοτικός πόλος – διοικητικό κέντρο –συλλειτουργίαμε Πελόπιο& Πλάτανο / ενίσχυση της τοπικής οικονομικής βάσης με έμφαση στοντουρισμό και στη διασύνδεσή του με ποιοτικά τοπικά αγροτικά προϊόντα και προώθηση αγροτοεφοδιαστικής (δυνατότητα αξιοποίησης αποθηκών στοσιδηροδρομικό σταθμό Πελόπιου).
•Πανόπουλος: δυτική πύλη του Δήμου από και προς όμορους ΟΤΑ και άλλα
δημοτικά – διαδημοτικά και περιφερειακά κέντρα της χωρικής αναπτυξιακής
ενότητας Π.Ε. Ηλείας – αξιοποίηση δυνατοτήτων για δημιουργία εκθεσιακού
χώρου αγροτικών προϊόντων (ενδεικτικά, στο πρώην Δημαρχείο ή/και τις απέναντισχολάζουσες ιδιωτικές εγκαταστάσεις στο ΒΔ τμήμα του οικισμού επί της Ε. Οδού).
•Λάλας σε συνέργεια με τον Κούμανη: αγροτικός πόλος ανάπτυξης και οργάνωσηςδραστηριοτήτων του πρωτογενή τομέα.
•Λάμπεια: πόλος ειδικού σκοπού – ανάπτυξης ήπιων μορφών τουρισμού (ορεινός,θρησκευτικός, οικοτουρισμόςκλπ).
•Λοιποί οικισμοί: οργανώνονται σε θεματικές περιοχές – τοπία (πχ διαδρομές
νερού, ορεινών όγκων και τοπίου, κρασιού κλπ). Ενδεικτικά, περιλαμβάνονται
μικρότερα πλέγματα οικισμών συναρθρωμένα σε θεματικές ενότητες τουρισμού
φύσης πχ με έντονο στοιχείο νερού σε Πανόπουλο-Κρυόβρυση (Πηνειός),
Βασιλάκι-Νεμούτα (Ερύμανθος) κ.ά.
Το Σενάριο πολυκεντρικής χωρικής οργάνωσης, επιπροσθέτως στις θετικέςεπιπτώσεις στον οικισμό Αρχαίας Ολυμπίας, χαρακτηρίζεται από θετικές εν γένει
επιπτώσεις στους επιλεγμένους πόλους/πολύπολα του Δήμου, τόσο ως προς τις
εξεταζόμενες παραμέτρους της βιώσιμης ανάπτυξης όσο και ως προς την εδαφικήσυνοχή του Δήμου (ουδέτερες επιπτώσεις ως προς την κλιματική αλλαγή /ανθεκτικότητα σημειώνονται σε κάποιες παρεμβάσεις, δεδομένου ότι για τηναντιμετώπιση αυτών με αποτελεσματικό τρόπο απαιτείται χάραξη στρατηγικώνπολιτικών και διάθεση σημαντικών πόρων σε κεντρικό επίπεδο).
Κεντρικό επίτευγμα του σεναρίου είναι η απόδοση ρόλων σε επιλεγμένους πόλους/πολύπολα διαχέοντας την τοπική αναπτυξιακή δυναμική στους οικισμούς και τηχωρική επικράτεια του Δήμου, σε αναλογία και ισορροπία με τοπικά πλεονεκτήματακαι ιδιαιτερότητες. Ειδικότερα, με το Σενάριο πολυκεντρικής χωρικής οργάνωσης,επιτυγχάνονται τα εξής θετικά αποτελέσματα:
➧Επιτυγχάνεται η λειτουργική συσχέτιση αρχαιολογικού χώρου-οικισμού μεθετικά οφέλη σε επίπεδο οικισμού και πολλαπλασιαστικά οφέλη από τηνπροαγωγή πολυθεματικών δικτύων στην ενδοχώρα.
➧Ενισχύεται η διασύνδεση του οικισμού Αρχαίας Ολυμπίας με άλλους πόλους,προωθώντας δικτυώσεις με άλλους αξιόλογους πόρους φύσης, πολιτισμού,άυλης κληρονομιάς, τοπικής ιστορίας και τοπικών παραγωγικώνδραστηριοτήτων (πχ αγροτουρισμός, περιηγητικός, τουρισμός φύσης,θρησκευτικός τουρισμός κ.ά.).
➧Προωθείται η διασύνδεση αξιόλογων πόρων σε υπερτοπικό επίπεδο για πιοολοκληρωμένη εμπειρία επίσκεψης και διάχυση επισκεπτών στην ενδοχώρα.
➧Βελτίωση πιθανοτήτων ένταξης σε πολυθεματικά δίκτυα, διάχυσηςεπισκεψιμότητας στο χώρο του Δήμου και μεγέθυνση της μέσης παραμονήςεπισκεπτών.
➧Καλύτερη διαχείριση επισκεπτών και ημερήσιων αιχμών.
➧Προάγεται η οργανωμένη ανάπτυξη των τοπικών παραγωγικώνδραστηριοτήτων για την άρση ασυμβατοτήτων στις χρήσεις γης και τηδημιουργία οικονομιών κλίμακας. Επιτυγχάνεται, δε, η διασύνδεση της τοπικής
αγροτικής παραγωγής με τον τουρισμό.
➧Οργάνωση της τοπικής παραγωγικής βάσης με αναδιάρθρωση καλλιεργειώνστον αναδασμό και σε αρδευόμενες εκτάσεις, διερεύνηση δημιουργίαςκτηνοτροφικών ζωνών / πάρκων κλπ. Τα ζητήματα αυτά είναι ιδιαίτερηςσημασίας να συσχετιστούν με την υπό εκπόνηση ΕΠΜ Natura της περιοχήςμελέτης (σημ.: κατά τη σύνταξη του παρόντος Σταδίου δεν είχε αναρτηθεί γιαδιαβούλευση).
➧Επιτυγχάνεται η οργανωμένη ανάπτυξη οικισμών, η αντιμετώπισηδυσλειτουργιών (πχ αναθεωρήσεις σχεδίου, αξιολόγηση στενότητας χώρουκ.ά.) και η εξασφάλιση επαρκών εκτάσεων γης για οικιστικές και άλλες χρήσεις.
➧Προωθείται η οργάνωση του οικιστικού χώρου μέσα από νέες πολεοδομήσεις
περιοχών, η ασφάλεια δικαίου και ο προγραμματισμός απαραίτητωνπαρεμβάσεων τεχνικής / κοινωνικής υποδομής, κατά προτεραιότητα στους επιλεγμένους ως πόλους οικισμούς.
➧Επιτυγχάνεται η οργάνωση και αναβάθμιση του δημόσιου χώρου (ανάδειξη καιδικτύωση), προάγοντας τη βελτίωση εμπειρίας κατοίκων και επισκεπτών.
➧Επιτυγχάνεται η οριοθέτηση οικιστικών υποδοχέων με επικαιροποιημέναπρογραμματικά μεγέθη και εκτίμηση τεχνικών και κοινωνικών αναγκώνυποδομών, νέες πολεοδομήσεις, ενίσχυση υποδομής στους πόλους, κίνητρα.
➧Επιτυγχάνεται η παροχή βασικού επιπέδου εξυπηρετήσεων στους πόλους /πολύπολα (πχ γυμνάσιο, φαρμακείο) και ενδυναμώνεται ο ρόλος εξυπηρέτησηςπλέγματος οικισμών στην περίμετρό τους.
➧Προάγεται η εδαφική και κοινωνική συνοχή, η δίκαιη ανάπτυξη. Επιτυγχάνεται,δε, η οργάνωση του εξωαστικού χώρου και η ασφάλεια δικαίου στις αδειοδοτήσεις στο σύνολο του Δήμου.
Το επικρατέστερο σενάριο βασικών επιλογών συνθέτει το εξής όραμα τοπικής ανάπτυξης:
- Βελτίωση της συνοχής του Δήμου αίρωντας την εκκεντρότητα της έδραςτου μέσα από την πολυκεντρική χωρική οργάνωση του Δήμου και τηναναπτυξιακή εξειδίκευση και τόνωση επιλεγμένων πόλων/ πολυπόλων.
- Αξιοποίηση του εμβληματικού προορισμού της Αρχαίας Ολυμπίας και τουευρύτερου φυσικού και πολιτιστικού πλούτου του ευρύτερου Δήμου γιατη σύνδεση του τουρισμού με τους άλλους παραγωγικούς τομείς(πρωτογενής/ δευτερογενής τομέας).
- Άρση της εγκατάλειψης.
- Ενίσχυση της εμπειρίας / Λειτουργική συσχέτιση και συνέργεια τουοικισμού Αρχαίας Ολυμπίας με τον Αρχαιολογικό Χώρο ώστε νααξιοποιηθεί η διεθνής ακτινοβολία και αναγνώριση του. Στο πλαίσιο αυτόπροτείνεται η δημιουργία κατά το δυνατό ασφαλών φυσικών συνεχειώνκαι με κατάλληλο φωτισμό όπως και ενδυνάμωση / ανάδειξη ενός νυχτερινού τοπίου.
Σημειώνεται ότι στην Κεντρική Σελίδα του Δήμου Αρχαίας Ολυμπίας (https://arxaiaolympia.gov.gr/), μπορεί ο επισκέπτης να βρει το μπάνερ για την Πλατφόρμα Συμμετοχής για τα πολεοδομικά σχέδια και την υποβολή σχολίων και προτάσεων έως τις 22 Οκτωβρίου 2024.
