γράφει ο πρ. Νικόλαος Κατσηδήμας
«Το Άγιο Πνεύμα είναι πηγή σοφίας και γνώσεως, της απείρου, της τελείας, της θείας σοφίας και της θείας γνώσεως που καθιστά σοφό τον άνθρωπο. Το Άγιο Πνεύμα είναι πηγή χάριτος και ζωής. Η θεία χάρις είναι εκείνη που αναγεννά τον άνθρωπο και μεταποιεί τον αμαρτωλό σε Άγιο. Να, λοιπόν, τι χαρίζει το 'Αγιο Πνεύμα σ' εκείνον που Το έχει λάβει. Χωρὶς τη βοήθεια και τη συνέργεια του Αγίου Πνεύματος, είναι αδύνατον όχι μόνο να μπούμε στην Ουράνια Βασιλεία, αλλὰ κι ένα βήμα να κάνουμε στον δρόμο που οδηγεί εκεί. Γι' αυτὸ είναι απαραίτητο να ποθούμε και να ζητάμε το Άγιο Πνεύμα είναι απαραίτητο να Το αποκτήσουμε και να Το έχουμε πάντα μέσα μας, όπως Το είχαν οι Άγιοι Απόστολοι!».
Α) ΤΟ ΑΓ. ΠΝΕΥΜΑ ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ.
Αγαπητοί μας φίλοι και Χριστιανοί μας ευλογημένοι, φωτιστήκαμε και πάλι αυτές τις ημέρες με την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος, κατά την εορτή της Πεντηκοστής, που είναι είναι η κορυφαία εορτή της Αγίας μας Εκκλησίας, διότι συγκεφαλαιώνει δοξολογικά το έργο της σωτηρίας, σηματοδοτεί την ολοκλήρωση του απολυτρωτικού έργου του Χριστού και την έναρξη του αγιαστικού έργου της Αγίας Ορθόδοξης Εκκλησίας μας. Μία ημέρα μετά την μεγάλη αυτή εορτή η Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία μας, εόρτασε το Άγιο Πνεύμα. Το Άγιο Πνεύμα είναι το τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, το οποίο εκπορεύεται εκ του Πατρός. Είναι ομοούσιο με τα πρόσωπα του Πατρός και του Υιού και κατά το Σύμβολο της Πίστεως «συνπροσκυνείται και συνδοξάζεται» με τον Πατέρα και με τον Υιό, ίσον δε κατά την λατρεία και την τιμή.
Θαυμαστή είναι η παρουσία του Αγίου Πνεύματος στο χώρο της Εκκλησίας μας. Αυτό, το Άγιο Πνεύμα τελεσιουργεί όλα τα Ιερά Μυστήρια και παρέχει την Θεία Χάρη! Αυτό μας δίδει χαρίσματα και ιάσεις. Τα πάντα γίνονται εν Αγίω Πνεύματι και χωρίς αυτό τίποτε δεν γίνεται. Στην καρδιά του ανθρώπου κατέρχεται για πρώτη φορά το Άγιο Πνεύμα με το άγιο Μυστήριο του Χρίσματος κατά την ώρα της βαπτίσεώς μας. Επίσης κατέρχεται στις καρδιές μας κάθε φορά που συμμετέχουμε στα Ιερά Μυστήρια της Εκκλησίας μας. Με την προσευχή «Βασιλεύ Ουράνιε…» το παρακαλούμε όχι μόνο να έρχεται στις καρδιές μας, αλλά να «σκηνώσει εν ημίν». Να μείνει δηλαδή μόνιμα μέσα στην ψυχή μας. Αυτό το Ζωοποιόν Πνεύμα έχουμε απόλυτη ανάγκη να το έχουμε μέσα μας, στον εσωτερικό μας κόσμο, να είμαστε γεμάτοι από Πνεύμα Άγιον. Ένας μεγάλος άγιος όταν τον ρώτησαν ποιος είναι ο σκοπός της ζωής κάθε ανθρώπου, απάντησε: Η απόκτηση του Αγίου Πνεύματος!
Β) ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΑΓ. ΠΝΕΥΜΑ ΕΜΦΑΝΙΣΘΗΚΕ ΣΤΟΥΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΜΟΡΦΗ ΠΥΡΙΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΣ;
Όταν ο Κύριος βαπτίσθηκε στον Ιορδάνη το Άγιο Πνεύμα εμφανίσθηκε εν είδει περιστεράς. Εμφανίσθηκε όχι για να προσθέσει κάτι στον Χριστό, αλλά συμβολικά, έτσι ώστε να δείξει αυτό που υπάρχει μέσα στον Χριστό: την ακακία, την καθαρότητα και την ταπεινότητα. Αυτό συμβολίζει το περιστέρι. Όταν οι Απόστολοι συγκεντρώθηκαν την πεντηκοστή ημέρα από την ημέρα της Ανάστασης, το Άγιο Πνεύμα εμφανίσθηκε με την μορφή πύρινων γλωσσών. Εμφανίσθηκε ως πύρινη γλώσσα για να τους αφαιρέσει κάτι και να τους προσθέσει κάτι. Δηλαδή, να αφαιρέσει από αυτούς κάθε αμαρτία, κάθε αδυναμία, φόβο και ακαθαρσία της ψυχής και να τους δωρίσει τη δύναμη, το φως και τη ζεστασιά. Οι πύρινες γλώσσες επισημαίνουν συμβολικά αυτά τα τρία: τη δύναμη, το φως και τη ζεστασιά.
Γνωρίζουμε ότι το Πυρ είναι δυνατό, γνωρίζουμε πως φωτίζει και ζεσταίνει. Αλλά όταν μιλάμε για το Άγιο Πνεύμα ας προσέχουμε και να μην σκεπτόμαστε υλικά αλλά Πνευματικά. Γίνεται λόγος λοιπόν, για την πνευματική δύναμη, για το πνευματικό φως και για την πνευματική ζεστασιά. Και αυτά είναι: η δυνατή θέληση, ο φωτισμένος νους και η ζέση της αγάπης. Μ΄αυτά τα τρία πνευματικά όπλα εξόπλισε το Άγιο Πνεύμα τους στρατιώτες του Χριστού για να αντιμετωπίσουν τον κόσμο. Ο Διδάσκαλος τους είχε απαγορεύσει ακόμα και ράβδο να φέρουν από τα επίγεια όπλα. Γιατί το Πυρ εμφανίζεται με τη μορφή γλωσσών πάνω από τα κεφάλια τους; Επειδή οι Απόστολοι έπρεπε μέσω της γλώσσας να κηρύξουν στους λαούς το χαρμόσυνο νέο, την ευαγγελική αλήθεια και ζωή, την επιστήμη της μετάνοιας και της συγχώρεσης.
Με τον λόγο έπρεπε να μάθουν, με τον λόγο να θεραπεύουν, με τον λόγο να παρηγορούν, με τον λόγο να αγιάζουν και να καθοδηγούν, με τον λόγο να φροντίζουν την Εκκλησία. Επίσης, με τον λόγο να αμύνονται, αφού τους είπε ο Οδηγός να μην φοβούνται τους διώκτες και να μην υπερασπίζονται εαυτούς στα δικαστήρια κατά το δοκούν, επειδή είναι απλοί άνθρωποι, και τους βεβαίωσε: Ου γαρ υμείς έστε οι λαλούντες αλλά το Πνεύμα του πατρός υμών το λαλούν εν υμίν» (Ματθ. 10, 20). Θα μπορούσαν άραγε να μιλούν τη συνηθισμένη γλώσσα των ανθρώπων για το μέγιστο χαρμόσυνο νέο το οποίο έφθασε ποτέ στα αυτιά των ανθρώπων, ότι ο Θεός εμφανίσθηκε στη γη και άνοιξε στους ανθρώπους τις πύλες της αθάνατης ζωής; Θα μπορούσε άραγε ο άνθρωπος με τη θνητή ανθρώπινη φύση να διαδώσει αυτό το ζωοποιό βάλσαμο μέσα από τη δυσωδία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και μάλιστα έως την άκρη του κόσμου; Με τίποτα και ποτέ. Μόνο το πύρινο Πνεύμα του Θεού μπορούσε να το κάνει, το οποίο δια του στόματος των Αποστόλων σκόρπισε ουράνιες σπίθες στο επίγειο σκοτάδι.
Το Άγιο Πνεύμα δεν έχει μορφή περιστεριού και κακώς ζωγραφίζεται έτσι πολλές φορές. Μόνο στη Βάπτιση του Χριστού από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο εμφανίστηκε σαν Περιστέρι. Στην κανονική Ορθόδοξη εικόνα της Αγίας Τριάδας, και τα τρία πρόσωπα (Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα) ζωγραφίζονται συμβολικά σαν νέοι άντρες με ουράνια φτερά (σαν άγγελοι). Η εικόνα αυτή προέρχεται από την εμφάνιση της Αγίας Τριάδας στον Αβραάμ, στην Παλαιά Διαθήκη (Γένεσις, κεφ. 18).
Γ) ΤΑ ΧΑΡΙΣΜΑΤΑ-ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ!
Το Άγιο Πνεύμα δεν σταμάτησε να έρχεται στον κόσμο! Το Άγιο Πνεύμα κατερχόμενο χωρίζεται σε πύρινες γλώσσες, με την καθεμία να κάθεται στην κεφαλή κάθε Μαθητή και να τον εντάσσει στην ζωή του Χριστού. Το Άγιο Πνεύμα ενδύει κάθε άνθρωπο με την θεωμένη ανθρώπινη φύση. Το Άγιο Πνεύμα έρχεται σε εμάς και μοιράζει δωρεάν τους καρπούς Του. Ας δούμε όμως εν συντομία τα χαρίσματα και τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος, που μας δώρισε σήμερα ο φιλάνθρωπος Θεός και είναι τόσο μεγάλα που ξεπερνούν την ανθρώπινη λογική.
1) ΠΡΩΤΗ ΤΡΙΑΣ: «ΑΓΑΠΗ-ΧΑΡΑ-ΕΙΡΗΝΗ».
Πρώτος καρπός είναι μια λέξης γλυκύτατη, που πάει να εξαφανιστεί από τη γη, λέξη που εκφράζει την ουσία του Χριστιανισμού. είναι η Αγάπη! Αγάπη όχι στα λόγια αλλά στην πράξη. Πρότυπο αγάπης είναι ο Κύριος Ημών Ιησούς Χριστός, η εσταυρωμένη Αγάπη, αγάπη που φτάνει μέχρι θυσίας Σταυρικής! Δεύτερος καρπός του Αγίου Πνεύματος, λέει ο Απόστολος Παύλος, είναι η Χαρά! Πράγματι, όπου υπάρχει αγάπη ακολουθεί η χαρά. Η μοχθηρή ψυχή κάνει και το πρόσωπο σκυθρωπό και το βλέμμα να αποπνέει θλίψη. Μετά τη Χαρά, ως φυσικό αποτέλεσμα, έρχεται η Ειρήνη. Όποιος ζει με το Θεό, αυτός ειρηνεύει με τον ουράνιο Πατέρα, ειρηνεύει με τον πλησίον, ειρηνεύει προ παντός με τη συνείδηση του, δεν αισθάνεται τύψεις. Πρώτη λοιπόν Τριάς, των καρπών αυτών, είναι: «ΑΓΑΠΗ, ΧΑΡΑ, ΕΙΡΗΝΗ».
2) ΔΕΥΤΕΡΗ ΤΡΙΑΣ: «ΜΑΚΡΟΘΥΜΙΑ –ΧΡΗΣΤΟΤΗΣ- ΑΓΑΘΟΣΥΝΗ».
Τι σημαίνει μακροθυμία; Όταν κάποιος σου κάνει κακό, να μην εφαρμόσεις το Εβραϊκό δίκαιο «όφθαλμόν αντί οφθαλμού, οδόντα αντί οδόντος» (Εξ. 21,24), αλλά να ανέχεσαι και να ελπίζεις, ότι κι ο μεγαλύτερος κακούργος μπορεί να μεταβληθεί σε αγαθό άνθρωπο. Ο άλλος καρπός είναι η Χρηστότης, δηλαδή η πλατειά καρδιά, σαν τον ουρανό, που αγκαλιάζει όλο τον κόσμο ανεξαιρέτως. Ο τρίτος καρπός της δευτέρας τριάδος είναι η Αγαθοσύνη, δηλαδή το καλό όχι μόνο θεωρητικώς αλλά και πρακτικώς, όχι μόνο εν δυνάμει αλλά και εν ενεργεία στη ζωή μας.
3) ΤΡΙΤΗ ΤΡΙΑΣ: «ΠΙΣΤΙΣ-ΠΡΑΟΤΗΣ-ΕΓΚΡΑΤΕΙΑ».
Πίστις. Πίστις όχι με τη συνηθισμένη έννοια αλλά με την πρώτη σημασία. Άνθρωπος πίστεως είναι ο άξιος εμπιστοσύνης, ο αξιόπιστος. Αυτός λέει: «το ναι ναι» και «το ου ου» (Ματθ. 5,37 κ.α.), το φως-φως και το σκότος- σκότος (πρλ. Ησ. 5,20), την ήμερα- ήμερα και τη νύχτα-νύχτα. Αυτός είναι σταθερός και ειλικρινής. Ωραίος καρπός ακόμα είναι η Πραότης, που έχει σχέση με την ταπείνωση το ήρεμο και ησύχιο πρόσωπο, που μοιάζει με γαλήνια θάλασσα. Και τελευταίος καρπός είναι η Εγκράτεια, που την ύμνησαν οι Πατέρες της Εκκλησίας μας, αλλά και οι αρχαίοι προγονοί μας που έλεγαν: Η πιο μεγάλη νίκη δεν είναι αυτή που κατήγαγε ο Μέγας Αλέξανδρος, μεγάλη νίκη είναι να νικήσουμε τον εαυτό μας, τις κακίες... και τα πάθη μας... Ιδού λοιπόν, οι εννέα καρποί, τρεις τριάδες, κατ’ αντιστοιχία της Αγίας Τριάδος! Σήμερα άραγε υπάρχουν μεταξύ μας, οι καρποί αυτοί; και τα χαρίσματα αυτά; Εάν υπάρχουν, τότε υπάρχει όντως Χριστιανική ζωή! Εάν πάλι δεν υπάρχουν, ας μην απελπισθούμε. Ας αναλογισθούμε, ότι και τα άγρια δέντρα μπορούν να γίνουν ήμερα και καρποφόρα. Αυτό δεν είναι μία λογοτεχνική και ποιητική έκφρασης είναι όντως μία πραγματικότητα.
Ο Χριστιανισμός ανά την Οικουμένη πραγματοποίησε την πιο μεγάλη αλλαγή στον κόσμο. Οι άλλες αλλαγές είναι προσωρινές και επιφανειακές, δεν αγγίζουν το βάθος. Πρέπει να αλλάξει η καρδιά του ανθρώπου και για να αλλάξει, χρειάζεται μια δύναμις υπερφυσική. Έχουμε τέτοια παραδείγματα. Ένα είναι ο Απόστολος Παύλος που ήταν άγριο δένδρο και έγινε καρποφόρο, και μάλιστα παγκοσμίως. Άλλο παράδειγμα είναι ο Ιερός Αυγουστίνος που ήταν επίσης άγριο, άκαρπο δέντρο, αλλά με την πίστη στο Χριστό έγινε δέντρο του οποίου τον καρπό γεύεται μέχρι σήμερα όλος ο κόσμος. Ο Πλάτωνας ονομάζει τον άνθρωπο δέντρο. Ενώ όμως τα φυσικά δέντρα έχουν τις ρίζες τους στη γη, ο άνθρωπος έχει τη ρίζα του στον ουρανό. είναι κατ’ εξοχήν μεταφυσικό ον, ουράνιο δέντρο, αφού από τον ουρανό τρέφεται. Σήμερα αγαπητοί μας φίλοι, οι άνθρωποι δυστυχώς αγριέψαμε... Χέρσες και ακάματες οι ψυχές μας, μοιάζουν με την έρημο της Σαχάρας γεμάτη κάκτους και αγκάθια με κάθε είδους μίσους... και κακίας... Άλλα μην απελπιζόμαστε και ας έχουμε την ελπίδα στο Άγιον Πνεύμα! Εύχομαστε ολόψυχα να γίνουμε καρποφόρα δέντρα και να φέρουμε τους εννέα αυτούς καρπούς που προανέφεραμε στην αγάπη σας ήτοι: πρώτη τριάδα «Αγάπη, Χαρά, Ειρήνη», δευτέρη τριάδα «Μακροθυμία, Χρηστότης, Αγαθοσύνη», και τρίτη τριάδα «Πίστης», «Πραότης» «Εγκράτεια». ΑΜΗΝ!
ΑΠΟΛΥΤΙΚΟΝ ΕΟΡΤΗΣ
Βασιλεῦ οὐράνιε, Παράκλητε, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας,
ὁ πανταχοῦ παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν, ὁ θησαυρὸς τῶν ἀγαθῶν, καὶ ζωῆς χορηγός, ἐλθὲ καὶ σκήνωσον ἐν ἡμῖν, καὶ καθάρισον ἡμᾶς ἀπὸ πάσης κηλῖδος, καὶ σῶσον, Ἀγαθέ, τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:
Βασιλιὰ οὐράνιε, Παράκλητε, Πνεῦμα Ἅγιο,
ποὺ ἀπὸ Σένα πηγάζει ἡ ἀλήθεια· ποὺ βρίσκεσαι παντοῦ καὶ μὲ τὴν παρουσία Σου γεμίζεις τὰ πάντα· Ἐσὺ ποὺ εἶσαι ὁ θησαυρὸς καὶ ἡ πηγὴ κάθε ἀγαθοῦ καὶ δωρίζεις τὴ ζωή, ἔλα καὶ κατοίκησε μέσα μας, καὶ καθάρισέ μας ἀπὸ τὰ στίγματα τῆς ἁμαρτίας καὶ σῶσε, Πανάγαθε, τὶς ψυχές μας.
ΕΤΗ ΠΟΛΛΑ ΕΥΦΡΟΥΣΥΝΑ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΑ ΦΩΤΙΣΜΕΝΑ ΤΟ ΠΑΝΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ ΝΑ ΣΚΕΠΑΖΕΙ ΤΟΝ ΚΑΘΕΝΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΝΑ ΟΔΗΓΕΙ ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΜΑΣ ΕΙΣ ΣΩΤΗΡΙΟΥΣ ΚΑΙ ΑΓΙΑΣΤΙΚΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ. (ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΚΑΤΑΛΥΟΜΕ ΤΑ ΠΑΝΤΑ
ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΗΜΕΡΕΣ).
