γράφει ο π. Νικόλαος Κατσηδήμας
Αγαπητοί μου φίλοι και Χριστιανοί μου, η ένδοξη Ελλάδα μας ως γνωστόν είναι και χώρα Αγίων! Ως Έθνος ευλογημένο από τον ίδιο τον Κύριο (Ιωάν.12,23), «ποιών τους καρπούς» της Βασιλείας του Θεού (Ματθ.21,43), έχει την ευλογία να αναδεικνύει στη δισχιλιόχρονη και πλέον Χριστιανική του πορεία, μεγάλους αγίους και ομολογητές της Ορθόδοξης Χριστιανικής Πίστεώς μας. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως οι κορυφαίοι Ιεροί Πατέρες της Εκκλησίας μας ήταν στο σύνολό τους Έλληνες! Ένας από αυτούς είναι και ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, εφάμιλλος των μεγάλων αγίων και ομολογητών της αρχαίας Εκκλησίας μας. Επιπλέον ο μεγάλος αυτός άνδρας εκτός από Ιερομάρτυρας της Εκκλησίας μας είναι και Εθνομάρτυρας, διότι ωφέλησε το Έθνος μας τα μέγιστα σε μια κρίσιμη ιστορική περίοδο.
Εορτάζουμε λοιπόν στις 24 Αυγούστου εκάστου έτους, την ιερή και σεβάσμια μνήμη ενός εναρέτου μοναχού, λαμπρού Ιεραποστόλου, μεγάλου Διδασκάλου και Φωτιστού του υποδούλου Γένους μας, λαμπρού Προφήτου, ενδόξου Ιερομάρτυρος. Τιμούμε τον Άγιον Κοσμά τον Αιτωλό, τον συγκλονιστικό αυτόν Ιεραπόστολο και Εθναπόστολο, τον θερμό πρόμαχον και υποστηρικτή της Ελληνικής μας Παιδείας, τον Άγιο των Σχολείων, τον μεγάλο μύστη της Λευτεριάς, τον κορυφαίον αναγεννητήν του Γένους, τον μάρτυρα της Πίστεως και της Πατρίδος μας!
Ο Άγιος Κοσμάς γεννήθηκε το 1714 το Μέγα Δένδρο της Αιτωλίας, κοντά στο Θέρμο. Το βαπτιστικό του όνομα ήταν Κώνστας και το επίθετό του Δημητρίου. Οι ευσεβείς και ευλαβείς γονείς του του ενέπνευσαν την ευσέβεια και την πίστη στο Θεό. Του εμπέδωσαν επίσης την Ορθοδοξία, όχι απλά ως Θρησκευτική πίστη, αλλά και ως τρόπο ζωής. Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε στην ιδιαίτερη πατρίδα του. Αργότερα τον έστειλαν οι γονείς του στις ονομαστές σχολές της Ναυπακτίας και της Παρνασσίδος, για να συμπληρώσει την παιδεία του κοντά στους ονομαστούς δασκάλους της εποχής, Γεράσιμο Λύτσικα και Ιερομόναχο Ανανία. Το 1749 πήγε στο Άγιο Όρος για να συμπληρώσει τις σπουδές του στην περίφημη Αθωνιάδα Σχολή. Εκεί διδάχτηκε ανώτερες σπουδές, θεολογίας, φιλολογίας και φιλοσοφίας. Κατόπιν πήγε στη Μονή Φιλοθέου όπου έλαβε το μοναχικό σχήμα και το όνομα Κοσμάς. Ύστερα από δεκαετή μοναχική ζωή, με προσευχή, νηστείες, αγρυπνίες και προσωπική κάθαρση, συνειδητοποίησε ότι δεν είχε το δικαίωμα να ζει και να φροντίζει μόνο τον εαυτό του, αλλά έπρεπε να βοηθήσει και τους αδελφούς του, τους ορθοδόξους ραγιάδες, οι οποίοι βίωναν αφάνταστη τυραννία από τους αλλόθρησκους τούρκους κατακτητές και βρισκόταν σε μαύρα σκοτάδια πλάνης και πνευματικής καταπτώσεως.
Περισσότερο ανησυχούσε για τους εκτεταμένους εξισλαμισμούς. Ολόκληρες επαρχίες ασπάζονταν είτε με τη βία, είτε με τη θέλησή τους το Ισλάμ, χάνοντας πάραυτα την πίστη τους στο Χριστό και την ελληνική τους συνείδηση! Στα 1759 πήρε τη μεγάλη απόφαση να βγει από το Άγιο Όρος, για να βοηθήσει τον δοκιμαζόμενο λαό. Πήρε την άδεια από τον Πατριάρχη Σεραφείμ να περιέλθει ως ιεροκήρυκας την Ελλάδα. Έτσι, ως νέος Απόστολος Παύλος, οργανώνει μεγάλες ιεραποστολικές περιοδείες ανά την Ελλάδα, και με ανύπαρκτα μέσα, κατορθώνει μέσα σε είκοσι χρόνια να επισκεφτεί ολόκληρη σχεδόν τη χώρα, με τις τέσσερις περιοδείες του, τη Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Ρούμελη, την Πελοπόννησο, τα Ιόνια νησιά και ως τις εσχατιές της Αλβανίας. Κήρυττε το λόγο του Θεού με απλά, αλλά πειστικά λόγια, αποδεικνύοντας ότι η ορθόδοξη διδασκαλία είναι η μόνη αληθινή πίστη και η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η μόνη αληθινή Εκκλησία του Χριστού, μέσα στην οποία μπορεί να σωθεί ο άνθρωπος και στηλίτευε τους εξισλαμισμούς, χαρακτηρίζοντάς τους ως προδοσία, σαν εκείνη του Ιούδα. Ταχυγράφοι κατέγραφαν τις ομιλίες του, πολλές από τις οποίες σώθηκαν και οι οποίες έχουν τόσο μεγάλο θεολογικό βάθος, ώστε να μας εντυπωσιάζουν και εμάς σήμερα!
Ο αγιασμένος και φωτισμένος Ιεροκήρυκας Κοσμάς ήξερε την αιτία της πνευματικής καταπτώσεως των υποδούλων και τη λύση της πνευματικής τους αφύπνισης. Αυτή ήταν η παιδεία. Σε κάθε τόπο που πήγαινε μιλούσε για την άμεση ανάγκη ίδρυσης σχολείων, ώστε να φοιτούν όλα τα ελληνόπουλα, αγόρια και κορίτσια, για να ξυπνήσουν από τον πνευματικό λήθαργο της σκλαβιάς. Έκανε εράνους και ίδρυε σχολεία, τα οποία άφηνε στη φροντίδα των κοινοτήτων και τη συντήρησή τους στους προύχοντες της περιοχής. Ο ίδιος ομολόγησε πως ίδρυσε περισσότερα από διακόσια πενήντα κατώτερα σχολεία και περισσότερα από δέκα ανώτερα! Πρότασσε την ανάγκη της παιδείας στα υλικά πράγματα. Παρακινούσε τους υπόδουλους να μιλάνε Ελληνικά και όχι Τουρκικά, Αλβανικά, Βλάχικα κ.λ.π., διότι η γλώσσα μας είναι βασικό στοιχείο της εθνικής μας ιδιοσυγκρασίας και υπόστασης. Στηλίτευε με σθένος την κοινωνική αδικία και έβαζε τους αδίκους να επανορθώνουν για τις αδικίες τους. Τους έπειθε να ζητούν δημόσια συγνώμη και εκείνος τους έδινε άφεση αμαρτιών. Στηλίτευσε την καταφρόνηση της γυναίκας, όπως υπαγόρευε ο Ισλαμικός νόμος και σύστησε την αγάπη στα παιδιά.
Εναντιώθηκε στα κυριακάτικα παζάρια, τα οποία αποσπούσαν τους Χριστιανούς από την Εκκλησία και τους έκανε πωρωμένους με το εμπόριο και το κέρδος, γεγονός που οδήγησε στο μαρτύριό του. Αυτό εναντίωσε τους μεγαλέμπορους της εποχής, κυρίως Εβραίους, οι οποίοι θίγονταν οικονομικά. Γι’ αυτό και αποφάσισαν να του κλείσουν το στόμα. Δωροδόκησαν τον Κούρτ-Πασά του Βερατίου, ο οποίος τον συνέλαβε και τον απαγχόνισε στις 24 Αυγούστου του 1779 στο χωριό Κολικόντασι της Βορείου Ηπείρου. Ο Ορθόδοξος Ελληνικός λαός πίστευε στην αγιότητα του Κοσμά, πριν το μαρτυρικό του θάνατο, αλλά και πιστεύει μετά από αυτόν. Αν και πέρασαν τριακόσια και πλέον χρόνια από τότε, παραμένει σε πολλές περιοχές της Ελλάδος, ζωντανή η μνήμη της παρουσίας του σ’ αυτές. Η επίσημη αγιοκατάταξή του έγινε το 1961 και η ιερή μνήμη του τιμάται στις 24 Αυγούστου. Η Εκκλησία μας τον τιμά ως Ισαπόστολο και το Έθνος μας ως Εθναπόστολο!
Ο Άγιος Κοσμάς έλαβε το χάρισμα από το Θεό και της προφητείας. Καταγράφηκαν εκατοντάδες προφητείες του, οι περισσότερες των οποίων επαληθεύτηκαν με θαυμαστή ακρίβεια και επαληθεύονται συνεχώς ως τις μέρες μας. Αυτός εν συντομία βέβαια ήταν αγαπητοί μου φίλοι, ο Άγιος Κοσμάς, ο μεγάλος της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας και του Γένους μας και είναι επιτακτική ανάγκη ως Έλληνες Ορθόδοξοι Χριστιανοί, να τον προβάλλουμε ως πρότυπο και πνευματικό ορόσημο στις δύσκολες στιγμές που περνάμε ως Έθνος και κοινωνία! Ο Άγιος και Ισαπόστολος Κοσμάς είναι φαινόμενο μοναδικό και ανεπανάληπτο. Είναι η εκπληκτικότερη ενσάρκωση της εκκλησιαστικής γνησιότητος μέσα σε ολόκληρη την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Ήταν αποφασιστική η συμβολή του εις την διάσωσιν της ελληνικής γλώσσης και συνειδήσεως σε κρίσιμες περιοχές, στην αποτροπή του εξισλαμισμού. Τόνωσε την ελπίδα των Ελλήνων σε μια μελλοντική απελευθέρωση – ανάσταση του Γένους!
Διαχρονικώς ακούμε την φωνήν του Αγίου να μας λέγει «Χριστός και Ελλάδα σας χρειάζονται» και σήμερα, παρά ποτέ, οφείλουμε να υπακούσουμε σε αυτή την προτροπή του. Αυτός, όπου και αν εκήρυξε, ύψωνε τον Σταυρό της Αγάπης, της Θυσίας, της προσφοράς, και ανέβαινε στο σκαμνάκι του, στον τάφο του, όπως χαρακτηριστικά έλεγε, δια να ομολογήσει την Αληθινήν Πίστιν. Αν σήμερα ο Άγιος ζούσε το ίδιο θα έκανε. Θα άφηνε το μοναστήρι του και θα βροντοφώναζε παντού «Χριστός και Ελλάδα σας χρειάζονται». Ας τον μιμηθούμε λοιπόν δια να μην χαθεί η Ελλάδα μας και ημείς να μην φανούμε ανάξιοι απόγονοί του. Ο Κύριος του ουρανού και της γης να φωτίσει όλους αγαπητοί μου φίλοι και Χριστιανοί μου, άρχοντες και αρχομένους να κατανοήσουμε ότι η φωνή του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, όπως κατά τον καιρό της δουλείας οδήγησε το Γένος στην ελευθερία, έτσι και τώρα η φωνή του Αγίου Κοσμά, η Ορθοδοξία, η γνήσια φιλοπατρία και η παιδεία με το Φως του Χριστού να σώσουν και πάλι το Ελληνορθόδοξο Έθνος μας.
Πρέπει όλοι μας αυτές τις κρίσιμες ημέρες και ώρες που ζούμε να ανοίξουμε τα αυτιά της ψυχής μας, για να κατανοήσουμε τα μηνύματα του Αγίου Κοσμά, ώστε να αφυπνιστούμε, να γίνουμε συνειδητοί ορθόδοξοι χριστιανοί και συνειδητοί Έλληνες. ΑΜΗΝ!
«ΤΙ ΑΠΑΝΤΑ Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ ΣΕ ΟΣΟΥΣ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΝ ΤΟΥΣ ΙΕΡΕΙΣ».
Να προσέχετε Αδελφοί μου, εσείς οι κοσμικοί να μη κατηγορήτε τους παπάδες σας, να μη τους υβρίζετε και να μη τους παραμελήτε, διότι βάνετε φωτιά και καίεσθε. Διότι οι παπάδες είναι ανώτεροι από τους Αγγέλους και από τους Βασιλείς. Εγώ, αδελφοί μου, η γνώμη μου έτσι με λέγει να κάμω. Εάν απαντώ ένα παπά και ένα βασιλέα, με φαίνεται εύλογον τον παπά να βάλω να καθήσει υψηλότερα από τον βασιλέα. Και εάν απαντήσω έναν παπά και έναν άγγελον, πρώτα θα χαιρετήσω τον παπά και έπειτα τον άγγελον. Διότι, αδελφοί μου, είναι ανώτερος και από την αγίαν Τράπεζαν, ανώτερος και από το άγιον Ποτήριον, διότι το άγιον Ποτήριον είναι άψυχον, μα ο ιερεύς μεταλαμβάνει τα Άχραντα Μυστήρια καθ΄ εκάστην ημέραν, το τίμιον σώμα και αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και Θεού. Εγώ, αδελφοί μου, δεν έχω καμίαν κατηγορίαν να κάμω των παπάδων, διότι είναι παπάδες και έχουν τον Χριστόν όπου τους παιδεύει και ό,τι σφάλμα κάμουν οι παπάδες, έχει ο Χριστός μας ράβδον σιδηράν δι΄ αυτούς.
